Menopauze en penopauze, realiteit of handig excuus?

11-01-2024

De menopauze, de penopauze, er wordt soms over gesproken en veel over geschreven. Maar wat is dat nu allemaal juist? Heeft het écht zoveel invloed op wie we zijn, ook in bed, of wordt het door uitgebluste vrouwen vooral als excuus gebruikt? Laten we het samen eens bekijken …

In den beginne was er: de biologie

Goed, first things first. Wat gebeurt er biologisch eens je de menopauze of penopauze hebt doorgemaakt? We zoomen eerst in op het proces bij de vrouw, want ja, ouderen en vrouwen eerst!

Gemiddeld genomen heeft een vrouw haar menopauze op 52 jaar

Met het ouder worden kom je als vrouw vroeg of laat sowieso in de overgang terecht met de menopauze als onoverkomelijk gevolg. De meeste onder jullie weten vermoedelijk wat dit inhoudt: de overgang is de fase waarin het vrouwelijk lichaam minder en onregelmatig oestrogenen/progestagenen aanmaakt, dit omdat de eicelvoorraad op zijn einde loopt. De menopauze is tot slot het moment van de laatste eisprong, en dus de laatste menstruatie. Wanneer een vrouw een jaar geen menstruatie gehad heeft, stellen we dat ze haar menopauze heeft doorgemaakt. Dit natuurlijk omdat die menstruatie in de fase voor de menopauze erg onregelmatig is en er soms verschillende maanden tussen zitten. Gemiddeld genomen heeft een vrouw haar menopauze op 52 jaar. Maar alles tussen 40 jaar en 60 jaar is hierin ‘normaal’. Kanttekening hierbij is dat vrouwen die de pil blijven slikken, vaak niet doorhebben dat ze in de menopauze zijn: de pil induceert een bloeding (waardoor het lijkt alsof je je menstruatie nog hebt) en de hormonen van de pil verlichten sommige menopauzale klachten. Als je dus de pil slikt, ouder dan 52 jaar bent en wil weten of je al in de menopauze bent, zit er maar één ding op en dat is stoppen met de pil.

En jawel, het kan heel helpend zijn om te weten of je je menopauze al gehad hebt. De overgang geeft namelijk bij veel vrouwen heel diverse klachten door die dalende hormoonspiegel. Klachten die je zelf misschien niet meteen aan de overgang zou linken maar er toch mee te maken kunnen hebben. Er zijn legio vrouwen gekend die bijvoorbeeld antidepressiva voorgeschreven kregen, terwijl ze eigenlijk niet depressief waren maar in de overgang zaten. Zonde!

Ben jij ineens in een draak veranderd?

De duidelijkste kenmerken van de menopauze kennen we allemaal wel. Dat zijn die befaamde vapeurs (warmteopwellingen), vaginale droogte (met vaak pijn bij het vrijen tot gevolg) en ook klachten met/bij het plassen. Maar, er zijn nog veel meer mogelijke gevolgen die helaas minder gekend zijn. Vooral bij de mentale gevolgen, de gevolgen op hoe we ons voelen, staan we vaak minder stil. Hou je vast, maar we linken de overgang ook aan: slapeloosheid, stemmingswisselingen, vergeetachtigheid, depressiviteit, angst, woede … Wanneer je dus boven de 40 bent en je jezelf ineens niet meer herkent, is het altijd eens goed om jezelf af te vragen of je eventueel in je overgang zit. Moest je daarover twijfelen en heb je diverse lichamelijke klachten die wijzen op de overgang of menopauze, is de kans reëel dat je ook aanloopt tegen een aantal mentale moeilijkheden die hieraan te linken zijn. Neem het dan zeker op met je arts.

Gemiddeld genomen hebben vrouwen trouwens 4 jaar last van klachten van de overgang. Best een hele tijd! Gelukkig zijn er ook wel zaken die deze impact wat kunnen verkleinen. Vooral hormoontherapie (waarbij de dalende hormoonspiegels worden aangevuld) kan erg helpend zijn. Helaas heeft hormoontherapie lang een negatief imago gehad, waardoor vrouwen jarenlang schrik hadden hiervan. Zeker bij de hedendaagse hormoontherapie is die angst niet meer nodig. Bij ernstige klachten is dit dus zeker het overwegen waard.

Dus jawel, we kunnen besluiten dat de overgang en menopauze wel degelijk veel invloed hebben op de meeste vrouwen: invloed op ons lijf en op onze geest. Invloed die niet te onderschatten is, maar waar we ook wel iets aan kunnen doen. Ook op seksueel vlak. Daarover later meer, laten we eerst ook eens naar die mannen kijken. Hebben zij met de penopauze ook een goed excuus te pakken?

Ook die mannen hebben reden tot klagen

Zeker, ook bij mannen vinden we dalende hormoonspiegels terug: bij hen is het de testosteron die geleidelijk aan afneemt tussen de leeftijd van, meestal, 40 en 50 jaar. Ook dit brengt verschillende klachten met zich mee, die deels vergelijkbaar zijn met de klachten van de menopauze. Denk hierbij aan lusteloosheid, verminderd libido (echt waar!), depressieve klachten, slapeloosheid, erectieproblemen ….

In tegenstelling tot de menopauze is de penopauze vaak relatief gemakkelijk vast te stellen met behulp van een bloedtest

In tegenstelling tot de menopauze is de penopauze vaak relatief gemakkelijk vast te stellen met behulp van een bloedtest. Bij deze bloedtest kan dan de testosteronwaarde in je bloed bepaald worden. Wanneer een man veel last heeft van zijn penopauze, is ook voor hem hormoontherapie mogelijk. Vaak wordt er dan gekozen voor een gel met testosteron in (androgel) die dagelijks aangebracht kan worden.

Maar, wat vaak ook effectief is om die testosteronproductie terug te triggeren, en misschien wat toffer in gebruik, is simpelweg door wat vaker te vrijen. Door seks en een orgasme te hebben, dien je jezelf als het ware een testosteronshot toe, waar je even op verder kan. Eigenlijk zien we hier vaak een feedbackloop ontstaan: vrijen doet vrijen. Niet alleen omdat je weet hoe leuk het ook alweer is, maar ook puur biologisch is vrijen dus helpend.

Jij vrijt toch ook?

Dus jawel, zowel mannen als vrouwen hebben met respectievelijk de menopauze en de penopauze een mogelijk excuus om minder zin in seks te hebben. Maar, waarom zouden we op zoek gaan naar een excuus? Seks is toch vooral heel fijn. Het is een ideale manier om dicht bij elkaar te zijn en samen te genieten. Beter dan op zoek te gaan naar excuses en remmende factoren, gaan we dus op zoek naar stimulerende factoren. En die zijn er! Het libido is namelijk niet een vaststaand iets dat enkel en alleen door de biologie bepaald wordt. Integendeel. Zin in seks is iets wat bio-psycho-sociaal bepaald wordt. Dat wil dus zeggen dat we zowel op biologisch vlak, psychologisch vlak én sociaal vlak op zoek kunnen gaan naar dingen die net je gaspedaal (en niet je rempedaal!) induwen. Hoe je dat juist doet? Ik vertel je er in mijn volgend artikel alles over! En in tussentijd: vergeet niet te vrijen!

Wie is Kaat Bollen?
Kaat Bollen is een Belgische Seksuologe, oplossingsgericht (relatie)therapeute en auteur van de boeken ‘Het boek der Lusten’, ‘Met drie in bed’, ‘Het borstenboek’ en ‘Het schaamhaarboek’. Koppels helpen met seksuele problemen, dat doet ze misschien wel nog het allerliefste.

Dit is een artikel uit S-Plus Mag januari - februari - maart 2024. Lees hier nog meer artikels.

Een blik op sarcopenie

door Nathalie Daems

27-11-2023

We herkennen het allemaal, in onze jeugdjaren sprongen we het bed uit, renden we van het ene naar het andere, maakten we lange wandelingen en hadden daar nagenoeg weinig of geen last van. Met het ouder worden, kunnen we er jammer genoeg niet omheen, de spieren worden sneller stijf maar ook minder sterk. Logisch, want vanaf een leeftijd van 25 jaar is er elk jaar sprake van ongeveer 1 % verlies in spiermassa en spierkracht.

Veroudering brengt (on)zichtbare en voelbare veranderingen met zich mee in en rondom het lichaam. Eén hiervan kan leeftijdsgebonden sarcopenie zijn, de afname van spiermassa, spierkracht en/of spierfunctionaliteit.

Sarcopenie, oorzaak en gevolg

De term sarcopenie werd voor het eerst in 1989 gebruikt om het verlies van spiermassa bij ouderen aan te duiden. De laatste jaren is het concept verbreed en staan ook spierkracht en het fysiek functioneren centraal in de definitie. Concreet betekent het een snellere afbraak dan aanmaak van spieren bij veroudering of bij bepaalde aandoeningen, inactiviteit of onvoldoende inname van energie en eiwitten.

Sarcopenie staat voor de snellere afbraak dan aanmaak van spieren bij het ouder worden

De gevolgen van sarcopenie zijn ernstig en kunnen een grote impact hebben op het dagelijks functioneren. Het is daarom belangrijk om de aandoening in een vroeg stadium te herkennen en aan te pakken om het verloop te vertragen. De geleidelijke achteruitgang in spiermassa en spierkracht is meestal niet duidelijk waarneembaar tot er plots signalen optreden zoals bijvoorbeeld moeite om een trap op te gaan of recht te komen uit een zetel, niet meer kunnen knielen of valincidenten.

Gezond bewegen en eten

Eén van de grote risico’s voor het ontstaan van sarcopenie is te weinig bewegen. Regelmatig bewegen is essentieel om de spieraanmaak en spierafbraak in evenwicht te houden. Als we de richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie volgen, wordt licht intensief bewegen doorheen het grootste deel van de dag sterk aanbevolen voor ouderen. Daarnaast raden ze ook aan om 150 minuten matig intensief en 75 minuten hoog intensief per week te bewegen. Belangrijk om te onthouden is dat laagdrempelig bewegen in combinatie met spierversterkende oefeningen (weerstandstraining) ter preventie een behandeling is voor sarcopenie.

Ook gezonde voeding, en met name voldoende inname van eiwitten, is van essentieel belang. Eiwitten zijn de belangrijkste bouwstenen van het spierweefsel. Het lichaam breekt elke dag (beschadigde) eiwitten af die dan vervangen worden door een nieuw eiwit. Op oudere leeftijd is het lichaam minder goed in staat het eiwit om te zetten in spierweefsel en is een hogere eiwitinname nodig om de spieraanmaak voldoende te blijven stimuleren. Ook het opnemen van voldoende vitamine D mogen we hier niet uit het oog verliezen. Deze vitamine is van belang voor een goede spieropbouw.

Combineren is essentieel

De juiste spierversterkende oefeningen in combinatie met een goede eiwitinname werkt het meest effectief om sarcopenie aan te pakken. De afstemming van beide is natuurlijk cruciaal. De juiste oefeningen in combinatie met de juiste inname van eiwitten bepalen het evenwicht tussen spierafbraak en spieraanmaak. In praktijk kan het dus bijvoorbeeld zijn dat je je dag begint met een gezond ontbijtje met eiwitrijke producten zoals yoghurt, noten … Maak nadien een korte wandeling (licht intensief bewegen) naar de plaatselijke supermarkt, om nadien i.p.v. de lift de trap te nemen (spierversterkende oefening) naar je appartement.

Spierversterkende oefeningen in combinatie met voldoende eiwitinname werkt effectief

Nadat de boodschappen op hun plek staan, kan je even een rustmomentje inlassen waar je dan een lekkere eiwitrijke snack kan eten zoals een handje noten, een kaasje of zelfs humus met wat lekkere groenten. Nadien kan je de dag weer verderzetten. Dit is een voorbeeld hoe je de combinatie van bewegen en voeding perfect kunt integreren in je dagelijkse bezigheden. Natuurlijk is het van belang dat je dit regelmatig herhaalt.

tips

Om je al wat op weg te helpen met enkele bewegingen en eiwitrijke voeding, staan in het schema hieronder al enkel voorbeeldjes. Ook S-Plus heeft een groot aanbod aan laagdrempelige beweegactiviteiten. Zo zijn er gezondheidswandelingen dicht bij je in de buurt, laten we je kennismaken met yoga en pilates, zijn er fietstochten … Ook online kan je oefeningen vinden die je heel simpel thuis kan toepassen, zoals stoelyoga of evenwichtsoefeningen. Hoe beter je je lichaam behandelt, hoe groter de kans dat je spierverlies voorkomt!

Meer bewegen?
Ga zeker naar onze website en bekijk de beweegfilmpjes: www.s-plusvzw.be

Dit is een artikel uit S-Plus Mag oktober-november-december 2023. Lees hier nog meer artikels.

Bespaar op je ziekenhuiskosten

door Gertie Brouwers

23-11-2023

Besparen op je ziektekosten zonder in te boeten op de kwaliteit van de zorg? Het kan wel degelijk.

Bij de apotheek kan je vragen naar het goedkoopste geneesmiddel, dat zorgt ervoor dat je bespaart op je medicatie. Kijk of je arts geconventioneerd is, zo weet je zeker dat deze de officieel afgesproken prijzen vraagt, en je geen extra's aanrekent. Bij de huisarts kan je vragen naar een globaal medisch dossier (GMD). Zo wordt al je medische informatie op 1 plaats bewaard, en betaal je tot 30 % minder remgeld. Door minstens om de 2 jaar naar de tandarts te gaan, voorkom je sneller problemen en betaalt je ziekenfonds meer terug. Maar ook bij ziekenhuiskosten kan je besparen!* Staat er binnenkort een ziekenhuisopname gepland? Om niet voor financiële verrassingen te staan informeer je je best op voorhand.

Soms is er wel degelijk een prijsverschil van ziekenhuis tot ziekenhuis

Het loont dus zeker om deze 4 tips eens te bekijken:

tip 1: Vergelijk prijzen van verschillende ziekenhuizen Wanneer je een hotel boekt of een nieuw keukenapparaat koopt, ga je vaak eerst even wat prijzen vergelijken. Maar wist je dat er bij ziekenhuizen ook een groot verschil zit in de prijs? Soms is er wel degelijk een verschil van ziekenhuis tot ziekenhuis. Om prijzen te kunnen vergelijken, maar ook om achteraf niet voor financiële verrassingen te komen staan, kan je je best informeren over de kostprijs van je opname. De contactgegevens voor een prijsschatting vind je meestal op de website van het ziekenhuis. Je vindt er ook vaak andere nuttige informatie, zoals de gemiddelde prijs en verblijfsduur voor jouw ingreep. Op de website van Solidaris vind je een handige tool waarmee je voor 19 veelvoorkomende ingrepen de gemiddelde kostprijs kan vergelijken, en dat zowel tussen ziekenhuizen als tussen een 1- een 2-persoonskamer: www.solidaris.be/ prijzen-van-een-ingreep-in-het-ziekenhuis

tip 2: Vermijd dure ereloonsupplementen en kies voor een twee- of meerpersoonskamer Dit is misschien wel de belangrijkste tip. De dag van je ziekenhuisopname moet je in het ziekenhuis een formulier ondertekenen waarmee je je kamer kiest. Als je in het ziekenhuis moet verblijven, is de keuze voor een twee- of meerpersoonskamer veel goedkoper. Je kan hiermee soms tot wel 85 % besparen. Het loont dus zeker de moeite en je behoudt als patiënt steeds het recht op kwaliteitsvolle zorg. De zorg die je krijgt op een tweepersoonskamer is dezelfde als op een eenpersoonskamer. Je moet echter geen supplementen betalen als je voor een twee- of meerpersoonskamer kiest. In een eenpersoonskamer zijn er kamersupplementen, die worden aangerekend voor het comfort dat je krijgt om alleen op een kamer te liggen. Bovendien zijn er ook ereloonsupplementen, dat is een toeslag op het wettelijke ereloon van de artsen. Zowel geconventioneerde als niet-geconventioneerde artsen mogen dit vragen. Deze supplementen worden niet terugbetaald. Opgelet: wanneer je kiest voor een twee- of meerpersoonskamer maar je toch op een eenpersoonskamer terechtkomt, door b.v. plaatsgebrek, mogen ze je ook geen kamer- en ereloonsupplementen aanrekenen omdat je koos voor een twee- of meerpersoonskamer. Opgelet: ook met een hospitalisatieverzekering kan het nadeliger zijn om voor een eenpersoonskamer te kiezen. Ga op voorhand goed na wat er is inbegrepen in jouw verzekering.

tip 3: Vraag je arts of er eventuele extra kosten zijn Vraag vooraf informatie aan je ziekenhuis welke ziekenhuiskosten door de verplichte ziekteverzekering worden terugbetaald. Esthetische ingrepen zonder medische redenen worden bijvoorbeeld niet terugbetaald. In privéziekenhuizen mag je je ook aan extra kosten verwachten waarvoor je geen terugbetaling krijgt. Kijk ook de accommodatie of comfortkosten na. Met een televisie, telefoon, wifi of koelkast op je kamer probeert het ziekenhuis je alle comfort te geven. Maar daar betaal je natuurlijk wel voor. Je kan op voorhand naar die kosten vragen, en eventueel duidelijk aangeven wanneer je er geen gebruik van wil maken. Op je factuur kunnen alle diensten apart staan opgesomd, maar soms betaal je gewoon een vast bedrag (forfait) voor alle kamercomfort. Wanneer een ziekenhuis je een vast bedrag aanrekent, heb je als patiënt meestal geen keuzevrijheid. Of je nu tv kijkt of niet, je betaalt ervoor.

tip 4: Laat je factuur nakijken bij je ziekenfonds Ongeveer 2 maanden na de opname ontvang je de ziekenhuisfactuur. Neem zeker de tijd om deze te controleren. Stemt het aangerekende kamertype overeen met de keuze die je hebt gemaakt? Werd het eventuele voorschot afgetrokken van het bedrag van de factuur? Kijk de factuur goed na voordat je ze betaalt of laat dit controleren door je ziekenfonds als er twijfels zijn of als je de factuur niet goed begrijpt. Reageer onmiddellijk als je ziet dat de factuur niet klopt.

Solidaris helpt je ook met het besparen door op andere vlakken je medische zorg betaalbaar te houden. Er zijn nog heel wat andere diensten, voordelen en terugbetalingen om je medische zorg betaalbaar te houden.

De maximumfactuur beschermt je gezin tegen hoge gezondheidskosten.
Met de sociale derdebetalersregeling betaal je bij je huisarts enkel het remgeld.
Hulp en zorg aan huis voor wie het nodig heeft: thuisverpleging, gezinszorg, poetshulp, woningaanpassing ...
Hulpmiddelen en zorgmateriaal vind je via de zorgwinkels (Zorg & Meer, Zorgb(a)ar en Medishop).

Voor dure tandingrepen, zoals orthodontie, tandimplantaten en -prothesen, voorziet Solidaris een extra terugbetaling voor de leden.

Als lid van Solidaris heb je recht op andere specifieke terugbetalingen, zoals logopedie, psychotherapie, brillen, lenzen en ooglasering of voor kortverblijf, herstelcentra of niet-dringend ziekenvervoer van of naar het ziekenhuis.

Je kan rekenen op medische reisbijstand dankzij Mutas. Dat is inbegrepen in je lidmaatschap. Hier hoef je dus niets extra te betalen. Je kan ook kiezen om je extra te verzekeren tegen hoge kosten.

Bij Solidaris vind je onder meer een hospitalisatieverzekering en een tandverzekering. Je kan nog veel meer tips ontdekken over besparen op je ziektekosten op www.niksteveel.be.

Dit is een artikel uit S-Plus Mag oktober-november-december 2023. Lees hier nog meer artikels.

Lees meer over

Fier dat ik mag stemmen

Drie bijkomende voorafgaande wilsverklaringen

4 verrassende activiteiten voor personen met dementie

Drie bijkomende voorafgaande wilsverklaringen

door Wim Distelmans

22-11-2023

In het april- en julinummer van S-Plus Mag werden respectievelijk de voorafgaande negatieve wilsverklaring en de voorafgaande wilsverklaring euthanasie behandeld. Naast deze twee bestaan er nog drie andere wilsverklaringen: de verklaring inzake de wijze van teraardebestelling, de verklaring voor orgaan-, weefsel- en celdonatie en ten slotte een document waarbij je aangeeft je lichaam aan de wetenschap te willen schenken. Ook voor deze wilsverklaringen verwijzen we naar het LEIFplan dat gratis beschikbaar is bij de apotheker of de regionale LEIFpunten.

Wilsverklaring inzake de wijze van teraardebestelling
Deze voorafgaande wilsverklaring regelt in feite je uitvaart. Net zoals de voorafgaande wilsverklaring euthanasie (maar niét de negatieve wilsverklaring) is de wilsverklaring inzake de wijze van teraardebestelling registreerbaar bij de gemeente. Na het overlijden kan de gemeente dan nagaan of er een wilsverklaring werd geregistreerd en moet de begrafenisondernemer de wens van de overledene respecteren. Op de wilsverklaring staan alle beschikbare mogelijkheden van de teraardebestelling aangeduid. Het betreft respectievelijk: begraving van het stoffelijk overschot; crematie gevolgd door begraving van de as binnen de omheining van de begraafplaats; crematie gevolgd door uitstrooiing van de as op de strooiweide van de begraafplaats; crematie gevolgd door uitstrooiing van de as in de Belgische territoriale zee; crematie gevolgd door uitstrooiing van de as op een andere plaats dan de begraafplaats of in de Belgische territoriale zee; crematie gevolgd door begraving van de as op een andere plaats dan de begraafplaats en ten slotte crematie gevolgd door bewaring van de as op een andere plaats dan de begraafplaats. Wat betreft ‘andere plaats dan begraafplaats’ zijn er een paar restricties. Zo mag de as niet verstrooid of begraven worden op openbare plaatsen en ook niet zonder schriftelijke toestemming van de eigenaar van het betreffende perceel of stuk grond, tenzij het eigendom was van de overledene. Deze toestemming moet ook aangegeven worden bij de burgerlijke stand van de gemeente van overlijden.

Naast de wijze van teraardebestelling bestaat ook de mogelijkheid om het ritueel te bepalen waarmee de uitvaart dient te verlopen

De asurn mag ook thuis worden bewaard. Na de uitvaart wordt de asurn meegegeven aan de nabestaande die door de overledene werd aangeduid. Je kan ook kiezen in welke gemeente je wilt begraven, bijgezet of uitgestrooid worden. Indien je beschikt over een uitvaartcontract is het belangrijk deze gegevens te vermelden op de wilsverklaring zodat ze mee worden opgenomen in het bevolkingsregister van de gemeente. Hierdoor kan de ambtenaar van de burgerlijke stand op het moment van de aangifte van een overlijden onmiddellijk het bestaan van dit contract melden aan de begrafenisondernemer.

Naast de wijze van teraardebestelling bestaat ook de mogelijkheid om het ritueel te bepalen waarmee de uitvaart dient te verlopen. De wetgever heeft zich beperkt tot de erkende levensovertuigingen, aangevuld met de plechtigheid volgens ‘Neutraal Filosofische overtuiging’. Hiermee wordt een plechtigheid bedoeld zonder levensbeschouwelijke rituelen en niet ingeleid door een vertegenwoordiger van een levensovertuiging (bv. een priester of iman).

Wilsverklaring voor orgaan-, weefsel- en celdonatie
Bij iedereen die in België woonachtig is mogen bij wet organen en weefsel worden weggenomen, tenzij er tegen de wegneming vooraf door de overledene verzet is geuit. Waarom dan toch nog uitdrukkelijk schriftelijk in een wilsverklaring bevestigen dat je dit toestaat? Zo vermijd je dat wanneer je nabestaanden zich in een emotionele fase hiertegen verzetten - wat dus wettelijk niet kan - de artsen toch (te lang) aarzelen en veel waardevolle organen, weefsels en cellen onbruikbaar worden.

In deze wilsverklaring zijn er vier verschillende mogelijkheden. Bij elke mogelijkheid kan je je zowel uitdrukkelijk verzetten, uitdrukkelijk toestemming verlenen als een eerdere verklaring intrekken.

- Orgaandonatie voor transplantatie. Hierbij worden na het overlijden de organen weggenomen enkel om ze te transplanteren bij mensen die hierop wachten.
- Donatie van menselijk lichaamsmateriaal voor transplantatie. Hierbij worden na het overlijden weefsels en cellen (bv. kraakbeen, aders, hartkleppen, oogweefsel, stamcellen …) weggenomen enkel om ze te transplanteren bij mensen die hierop wachten.
- Donatie van menselijk lichaamsmateriaal voor de vervaardiging van geneesmiddelen. Hierbij wordt na het overlijden lichaamsmateriaal weggenomen om geneesmiddelen te ontwikkelen (bv. nieuwe therapieën).
- Donatie van menselijk lichaamsmateriaal voor onderzoek. Hierbij wordt na het overlijden lichaamsmateriaal (organen, weefsels en cellen) gebruikt voor wetenschappelijk onderzoek zonder menselijke toepassing. Maar dit onderzoek is vaak nodig om de zorg te verbeteren, o.a. door de kennis over het menselijk lichaam of over bepaalde ziektes te vergroten. Dit soort donatie verschilt van ‘lichaamsschenking aan de wetenschap’, wat beheerd wordt door de faculteiten geneeskunde van de universiteiten (zie verder).

Deze wilsverklaring kan worden geregistreerd bij de gemeente. Vanaf 1 juli 2020 kan dit ook bij je huisarts of kan je dit zelf online op www.mijngezondheid.be.

Bij iedereen die in België woonachtig is mogen bij wet organen en weefsel worden weggenomen, tenzij er tegen de wegneming vooraf door de overledene verzet is geuit

Wilsverklaring aangaande lichaamsschenking aan de wetenschap
Wanneer je je lichaam aan de wetenschap wil schenken, moet je een handgeschreven document opstellen waarin je een universiteit van eigen keuze aanduidt die aanspraak kan maken op je lichaam. De procedure is afhankelijk van de gekozen universiteit. Daarom is het nuttig je vooraf te informeren bij de desbetreffende dienst van de universiteit. In het LEIFplan staan alle universiteiten met hun coördinaten.

Tot slot vermelden we nogmaals dat alle hogergenoemde wilsverklaringen – buiten het document i.v.m. de lichaamsschenking dat je zelf moet opmaken – terug te vinden zijn in het LEIFplan. Hiervan werden er intussen al 880.000 exemplaren verspreid en kan daarom als hét toonaangevend hulpmiddel worden beschouwd bij het opmaken van je voorafgaande zorgplanning.

LEIFplan
Het LEIFplan bevat alle informatie die je nodig hebt om de juiste beslissingen te kunnen nemen rond het levenseinde. Het is gratis beschikbaar bij de apotheek.

Lees meer over

Het opstellen van voorafgaande wilsverklaringen

Euthanasie bij psychisch lijden

Levenseinde

4 verrassende activiteiten voor personen met dementie

door Sanne Van de Velde

31-10-2023

Studies hebben aangetoond dat het stimuleren van de hersenen een positief effect kan hebben op personen met dementie. Zo kunnen activiteiten voor personen met dementie én de mantelzorger structuur geven aan het dagelijkse leven en de kwaliteit hiervan zichtbaar verbeteren. Belangrijk is dat ze zich tijdens zo’n activiteit nuttig voelen, een gevoel van eigenwaarde hebben en vooral genieten. Het gaat niet om de prestatie, maar om de uitdaging. Maak het dus niet te moeilijk, maar zeker ook niet te makkelijk.

Ontdek 4 leuke en uitdagende activiteiten die je als persoon met dementie zelf kan uitproberen of die je als mantelzorger samen met je naaste kan doen:

Museum van herinneringen

Museum van herinneringen is een initiatief van S-Plus waarbij we willen stilstaan bij de persoon achter de ziekte Alzheimer. Tijdens namiddagen gaan we samen met personen met dementie en hun naaste op zoek naar mooie herinneringen. Aan de hand van voorwerpen en foto’s halen we herinneringen op en stoppen deze in een reiskoffer. Samen met jouw verhalen blijf jij ‘verder bestaan’, want elk leven en elke herinnering is waardevol. Jouw gevulde koffer geeft weer wie je bent, en blijft.

Je naaste moet er plezier aan beleven

Dementievriendelijk zwemmen

Zwemmen kan voor personen met dementie een moment zijn van ontspanning, maar ook van beweging. Het zorgt voor een betere bloedcirculatie, verhoogde spierkracht, beter behoud van het evenwicht, een beter slaap-waakritme, een grotere eetlust, longcapaciteit en flexibiliteit van de gewrichten, enzovoort. Ook kan zwemmen een gunstig effect hebben op de levenskwaliteit van personen met dementie. Op psychisch vlak zorgt zwemmen voor minder agressie, apathie en hallucinaties, waar een groot deel van de mensen met dementie mee te maken krijgt. Hierdoor hebben ze soms minder medicatie nodig. Bovendien kan zwemmen een sociale activiteit zijn wanneer het in groep georganiseerd wordt. Het verkleint de kans op eenzaamheid en versterkt de connectie met hun omgeving en naasten.

Bij ‘dementievriendelijk zwemmen’ is er een aangepaste begeleiding tijdens het zwemmen, waarbij er ook een moment van contact is tussen de persoon met dementie en het familielid of de mantelzorger. Er wordt een aparte zwemzone voorzien met scheidingswand om externe prikkels te vermijden. Ook zijn er rolstoeltoegankelijke kleedkamers, een verhoogde bodem van het zwembad en een vaste zwembadlift aanwezig. In sommige steden zoals Mechelen en Brugge kan je al dementievriendelijk gaan zwemmen.

Bloemenpluktuinen in Vlaanderen

Heb jij groene vingers? Of ben je graag in de buitenlucht? Dan is bloemen plukken wel iets voor jou! Je plukt voor jezelf de meest mooie bloemen en neemt deze op het einde van de activiteit gewoon mee naar huis. Het idee van de bloempluktuinen is dat jong en oud, mét of zonder kwetsbaarheid, mekaar kunnen versterken in een rustgevend kader. Je kan zo’n pluktuinen over heel Vlaanderen vinden. Geen fan van bloemen? Er bestaan ook plukboerderijen waar je groenten en fruit zoals appels, peren en sla kan ‘plukken’.

Buiten zijn werkt helend

Bloemen kunnen door hun kleuren en geuren troost, blijdschap en erkenning bieden en zijn voor mensen met dementie ook nog lang herkenbaar. Voor mensen met dementie wordt het steeds moeilijker om iets te ‘geven’ aan een ander. De pluktuin biedt hen een manier om toch iets terug te kunnen geven. Bijvoorbeeld aan de mantelzorger, die enkel nog maar geeft.

Enkele bloempluktuinen in Vlaanderen:
• Ferm Bio in Zemst (Vlaams-Brabant)
• Zorgboerderij Rimpeling in Nieuwrode (Vlaams-Brabant)
• ’t Plukgeluk in Heverlee (Vlaams - Brabant)
• Het Wijveld in bloei in Destelbergen (Oost-Vlaanderen)
• Rijk Bos Bloemen in Zottegem (Oost-Vlaanderen)
• ’t Coolhof in Putte (Antwerpen)
• De Zoenebloem in Dilsen-Stokkem (Limburg)
• Herenthoeve in Meulebeke (West-Vlaanderen)

Apps voor ontspanning en plezier

De smartphone en tablet zijn niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven. Ook je naaste met dementie kan deze nieuwe technologie gebruiken. Zo blijkt uit onderzoek dat ze veel plezier kunnen beleven aan het spelen met een tablet, zelfs zonder ervaring met computers.

Wij geven je alvast enkele tips voor gratis applicaties die een leuke vrijetijdsactiviteit kunnen vormen:

• Het kijken naar dieren is voor veel mensen ontspannend. Het spel Pocket Pond laat je naar vissen kijken terwijl er ontspannende muziek klinkt.
• De app Dementie en herinneringen bevat vele oude foto's, geluiden en beelden om samen oude herinneringen op te halen.
• Verschillende apps laten je op een eenvoudige wijze complexe en kleurrijke tekeningen maken. Voorbeelden zijn de apps Triple A en Finger Paint.
• Het afmaken van reeksen en patronen komt bij verschillende bekende spellen voor. Bijvoorbeeld Rummikub of het kaartspel solitair.
• Ook woordzoekers kunnen een goede manier zijn om te ontspannen. Met de term ‘woorzoeker’ kan je in de app winkel verschillende versies vinden.

Handige tips

Speel de spelletjes samen. Niet ieder spel is even makkelijk te begrijpen en het kan nodig zijn om je naaste aan te moedigen om verder te spelen.
Het is niet verstandig om steeds spellen te kiezen die maximaal uitdagen. Dat soort spellen roepen snel gevoelens op van falen, iets niet meer kunnen of frustratie. De vuistregel is: je naaste moet er plezier aan beleven.
Soms weten (klein)kinderen of anderen niet goed wat ze moeten doen als ze op bezoek zijn. Helpen met de tablet, samen een spelletje doen of een filmpje kijken is vaak voor allebei leuk om te doen.

Webinar: Grip op dementie
Heb jij dementie, of iemand in je omgeving? Wil je dementie beter begrijpen? Dit webinar is een samenwerking tussen S-Plus en Solidaris en helpt je in jouw zoektocht naar meer grip. Je leert meer over de verschillende vormen van dementie en we delen praktische tips over leven met dementie. Schrijf je in voor het webinar via deze link.

Onze Warme Wandeldag was een succes!

door S-Plus

25-10-2023

Jaarlijks organiseert S-Plus een Warme Wandeldag. Goed voor je benen én je mentale veerkracht. Dit jaar ging onze wandeldag door op zondag 22 oktober in het idyllische Brugge. En ook dit jaar hebben jullie er een succes van gemaakt!

We koppelden onze Warme Wandeldag aan de Warmste Week waar we met z'n allen een mooie actie hebben neergezet. Je kon kiezen tussen 2 parcours doorheen Brugge: 6 km of 10 km. Bij de wandeling van 6 km kon je deelnemen aan een fotozoektocht.

Oplossingen fotozoektocht:

Oplossing fotozoektocht Warme Wandeldag 6 km.pdf(466.78 KB)

Aan alle deelnemers: bedankt om massaal aanwezig te zijn! En hopelijk tot volgend jaar!

Lees meer over

S-Plus beweegt

Bewegen maakt gezond

door Steven Vanden Broucke

13-01-2021

Ook de Romeinen wisten het al: ‘mens sana in corpore sano’ of ‘een gezonde geest in een gezond lichaam’.Het geeft je energie en helpt je fit te blijven, ook op oudere leeftijd.

De voordelen van sporten zijn talrijk en we kennen ze allemaal. Om ze zeker niet te vergeten of als extra stimulans, sommen we ze hieronder nog eens op:

Door regelmatig matig intensief te bewegen, behoud je een goede conditie waardoor je je lichamelijk en mentaal fitter voelt. Bovendien verlaagt de kans op (chronische) ziektes. Vitaal ouder worden betekent vooral dat je langer de activiteiten kan blijven doen die je graag doet.
Bewegen geeft je een goed gevoel, omdat net tijdens het bewegen de stof ‘endorfine’ in de hersenen wordt aangemaakt. Dit zorgt ervoor dat je je beter gaat voelen, omdat je meer ontspannen en tevreden bent.
Bewegen brengt je onder de mensen. Als je in groepsverband aan sport of beweging doet, beleef je er meer plezier aan. Bovendien hou je het makkelijker vol dan wanneer je alleen gaat sporten.
Regelmatig bewegen is één van de beste manieren om een betere gezondheid te krijgen en te behouden. Lichamelijke beweging is goed voor het hart, de bloedvaten en de longen en verkleint de kans op chronische ziekten, zoals hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en kanker.
Ook de hersenen hebben er baat bij. Het is goed voor het geheugen, het concentratievermogen en de verwerkingssnelheid van informatie. Er komt ook steeds meer bewijs dat bewegen het risico op het ontstaan van dementie vermindert en het proces van de ziekte van Alzheimer vertraagt. Dat komt waarschijnlijk doordat beweging ervoor zorgt dat hart- en bloedvaten in goede conditie blijven.

Ondanks de vele voordelen is er nog werk aan de winkel. In de brochure ‘Samen sterk voor ouderen in beweging’ (2019), stelt de Vlaamse Ouderenraad en het Vlaams Instituut Gezond Leven vast dat ouderen minder vaak bewegen dan andere groepen. 38 % van de 65 - tot 74 -jarigen in Vlaanderen doet minstens 30 minuten per dag aan minstens matig intensieve beweging. Bij de 75-plussers is dit amper 13 %. Uit onderzoek blijkt verder dat 45 % van alle 55-plussers aangeeft nooit te sporten of te bewegen.

Toch geven ouderen in gesprekken over actief ouder worden aan dat ze zich goed in hun vel willen voelen, bezig willen blijven voor hun gezondheid en een doel willen hebben in hun leven. Sporten en bewegen kan hierbij zeker helpen.

Dat wordt beaamd door fervente wandelaars Jean-Pierre Meyers en Lut Verbeken, beiden actief S-Pluslid in Blankenberge.

Waarom wandelen jullie zo graag?

“We zijn gestart met wandelen in 2008. Het is voor ons heel ontspannend, maar geeft ons ook inspiratie. Je ontdekt van tijd tot tijd nieuwe verrassende oorden. Voor ons is het een goede manier om in beweging te blijven.”

Plannen jullie veel als jullie gaan wandelen?

“In het tijdschrift ‘Walking’ vind je alle georganiseerde wandelingen van wandelclubs terug. Het is een handig instrument om een route uit te kiezen. Door corona is het nu wat lastiger, maar gelukkig hebben sommige creatieve wandelclubs enkele ‘coronawandelingen’ uitgepijld. Zo kunnen we toch blijven genieten. Het leuke aan wandelen is dat je zelf je route kan uitstippelen via wandelknooppunten. Hieraan koppelen we dan vaak een meerdaags verblijf ergens in Vlaanderen.”

Vind je het belangrijk dat jullie dat samen kunnen doen? Waarom?

“Alleen is maar alleen. Het is aangenamer om met z’n tweeën op pad te gaan. Alhoewel we daarom niet heel de tijd hoeven te praten. Samen genieten, dat is het belangrijkste voor ons.”

Hebben jullie als iets leuks ervaren door het wandelen. Iets wat je anders niet zou hebben meegemaakt?

“Toch wel. Als we in Nederland een georganiseerde wandeling doen wordt er achteraf vaak gefeest. Iets wat ik in België bijna niet zie gebeuren.”

Weer of geen weer, jullie gaan wandelen? Waarom?

“Wandelen is gewoon leuk. Je kan de weergoden wel eens vervloeken, maar je bent gefocust om die bepaalde dag te gaan wandelen. Een tijd terug waren we in de Ardennen voor een boswandeling. Toen we al een heel stuk op weg waren, begon het hard te regenen. Doorweekt en als twee slijkduivels stapten we door. Ondanks de regen hadden we de tijd van ons leven.

De koude is voor mij ideaal wandelweer. Door het wandelen ben je vlug opgewarmd. Als je dan na de wandeling terug in de warmte komt, voelt dit heel aangenaam. En een snijdige ijswind zorgt voor een grappige rode neus.”

Hoe voelen jullie je als je niet kan wandelen?

“Laten we zeggen dat het lastig is als we niet kunnen gaan wandelen. We ‘beperken’ ons tot één wandeling per week.”

Welke uitdagingen willen jullie nog aangaan?

“Zolang onze gezondheid het toelaat, zoveel mogelijk meerdaagse trips in het binnenland meepikken en genieten van de streek.”

Dit is een artikel uit S-Plus Mag januari 2021. Lees hier nog meer artikels.

Lees meer over

Stoelyoga

S-Plus beweegt

Bewegen met S-Plus

Ook binnen kan je bewegen

door S-Plus

18-03-2020

Bewegen is belangrijk en dat is ook nu we thuis zijn door corona zo. Blijf daarom zeker niet altijd in je zetel zitten, maar gebruik de vrijgekomen tijd om te (beginnen met) bewegen! In 2003 ontwikkelde S-Sport vzw een aantal beweegoefeningen voor binnen, in kader van het project ‘Tachtig maar krachtig’. Je kan deze oefeningen perfect gebruiken om nu in beweging te blijven.

Nog extra beweegtips:

Zit op stoel, rechte rug weg van de leuning, handen aan de zijkant van de stoel, voeten plat op de grond, 5 x linker knie heffen en 5 x rechterknie heffen, 5 x afgewisseld L en R.
Zit op stoel, rechte rug weg van de leuning, tenen heffen, hielen blijven op de grond, 10x
Zit op stoel, rechte rug weg van de leuning, hielen heffen, tenen blijven op de grond, 10 x
Zit op stoel, rechte rug, handen tegen elkaar, ellebogen naar buiten handen tegen elkaar drukken, 3 tellen en 3 tellen ontspannen, 10 x herhalen
Zit op stoel, rechte rug, linkerhand aan zijkant, R arm naar boven uitstrekken en vingers spreiden, daarna wisselen, 10 x herhalen
Zit op stoel, rechte rug weg van de leuning, zijkant stoel vastnemen, voeten en knieën tegen elkaar, benen spreiden en sluiten, telkens voeten van de grond heffen, 10 x
Zit op stoel, rechte rug, Beide armen voorwaarts uitstrekken, vingers strekken en vuisten maken, 10 x herhalen
Zit vooraan op stoel, rug tegen de leuning, benen strekken met steun op de hielen, zijkant stoel vastnemen, L been 5x gestrekt heffen, nadien R been 5 x gestrekt heffen
Zit op stoel, rechte rug, beide armen zijwaarts strekken, vingers gespreid, kleine draaibewegingen maken 5 x l draaien en 5 x R draaien
Zit op stoel, Rechte rug, zijkant stoel vastnemen, L voet steunt op de grond, R Been heffen, en voet 5 x draaien L en 5 x draaien R, nadien wisselen
Zit op stoel, rechte rug, armen gekruist, handen aan de schouders, romp L en R bewegen, hoofd meedraaien
Recht staan achter de stoel, leuning vast nemen en 10 x licht door de benen gaan
Raak met alle vingers één voor één de duim aan afgewisseld L & R. (5 of 10 x)

Lees meer over

S-Plus beweegt

Stoelyoga

Bewegen met S-Plus

Blijf bewegen, ook thuis

door Gertie Brouwers

14-04-2021

Na een jaar in de ban van corona, zitten we met zijn allen meer in ons kot dan ons lief is. Natuurlijk zijn we meer gaan wandelen, en gelukkig wordt ook stilaan het weer beter om de fiets uit de garage te halen. Toch wordt er reikhalzend uitgekeken naar de heropstart van de sportclubs, zodat we ook alles weer in groep kunnen doen. Van wandelen en fietsen tot dansen en bowling. Want de spieren beginnen wat stram te worden …

Niet stilvallen

Uiteraard is het ook in deze periode van belang om te blijven bewegen. Stilvallen hoort er niet bij. Elke dag een half uurtje gaan wandelen blijft belangrijk. Door zonlicht maken we onder andere het hormoon melatonine aan, waar je gemoed van opfleurt. Het zorgt tevens voor een portie vitamine D, waar je botten steviger van worden.

We raden je aan om, naast spierversterkende activiteiten of oefeningen, minstens 2 (bij voorkeur 3) keer per week specifieke coördinatie-oefeningen te doen. Zo loop je minder risico om te vallen en kun je lang(er) zelfstandig wonen. Blijven bewegen is dus de boodschap, ook al voel je je wat onzeker.

Evenwichtsoefeningen

Het goede nieuw is, dat je echt aan je evenwicht kunt werken. Daag jezelf uit met deze verschillende evenwichtsoefeningen:

Ga op 1 been staan (wissel af).
Loop op een denkbeeldige lijn – zet de hiel van je ene voet tegen de tenen van de andere.
Loop achteruit op een lijn – zet de tenen van je ene voet tegen de hiel van de andere.
Loop op de tippen van je tenen.
Loop op je hielen.
Loop in een kleine acht.
Stap zijwaarts.

Is dit makkelijk voor jou? Leg de lat dan wat hoger:

Beweeg ondertussen je armen en/of benen.
Beweeg je hoofd en kijk altijd naar iets anders.
Sluit je ogen even.
Doe de oefening op een zachte ondergrond, zoals een matras.

Pak evenwichtsoefeningen veilig aan

Ga je deze evenwichtsuitdaging aan? Verzeker jezelf er dan van dat je die veilig aanpakt. Zet een stoel in de buurt – als houvast voor wanneer je je evenwicht verliest. Vraag voor je eerste coördinatie-oefeningen ook een helpende hand als die voorhanden is. Gaat alles goed? Laat deze steun dan los. Zorg voor genoeg ruimte om je heen.

Laat je begeleiden

Raadpleeg altijd je huisarts:

na een val
bij duizeligheid die blijft duren
bij loop- en evenwichtsproblemen

Stretchoefeningen

Stretchoefeningen doe je gemakkelijk thuis. Het is belangrijk dat je spanning voelt in je spieren. Maar voel je pijn? Dat betekent dat je te ver rekt. Doe de oefeningen langzaam en blijf steeds rustig doorademen.

Bron: Vlaams Instituut Gezond Leven

Gelukkig zijn er heel wat sporten of beweegactiviteiten die je ook thuis kan beoefenen. Ook op de website van S-Plus zijn er heel wat laagdrempelige oefeningen te vinden om vanuit je eigen kot te beoefenen.

Kijk hier en klik door naar stoelgymnastiek met Maggy, eenvoudige beweeg en stretch- en evenwichtsoefeningen met Roland, of stoelyoga met Marleen.

Dit is een artikel uit S-Plus Mag april 2021. Lees hier nog meer artikels.

Lees meer over

Stoelyoga

S-Plus beweegt

Bewegen met S-Plus

Stoelyoga

door S-Plus

23-04-2020

Van yoga wellicht al gehoord, maar wist je ook dat je gewoon yoga kan doen van op je stoel?

Ga rustig op een stoel zitten, zet het filmpje op en geniet van deze oefeningen. Blijven bewegen in deze corona tijden!

Stoelyoga - deel 1
Stoelyoga - deel 2
Stoelyoga - deel 3

Stoelyoga door Daya

Abonneer op Gezondheid