EEN MOEILIJKE THUISKOMST EN EEN MOEIZAME VADER-ZOON RELATIE
Na zijn kunst- en textielstudies in Glasgow keert de tweeëntwintigjarige John-Calum (Cal) Macleod met malende kaken van de xtc en al zijn bezittingen in een rugzak en een dubbele vuilniszak, terug naar zijn ouderlijk huis op het Schotse eiland Harris in de Buiten-Hebriden. Nog geen tien minuten deed hij erover om vier jaar van zijn leven in te pakken. Het is zijn vader John, 46 jaar, die hem met een smoes verzocht terug te keren omdat Ella, zijn oma langs moeders kant, hulpbehoevend is. 'Haar voeten zijn zo paars als kalfslever.' Terwijl ze kerngezond is. Hoewel John bij Ella in haar croft (kleine boerderij) woont, is zij de moeder van zijn ex-vrouw en dus niet zijn verantwoordelijkheid.
Alle drie zijn het complexe personages
Voor John lijkt het alsof Cal, sinds hij ging studeren, het eiland als het uiterste randje van een platte aarde beschouwde en hij neerkeek op hun manier van leven. Cal is homoseksueel en moet zijn geaardheid strikt verborgen houden in deze hechte presbyteriaanse gemeenschap van boeren, wevers en vissers. Samenleven met Ella en zijn vader blijkt geen sinecure. Alle drie zijn het complexe personages. Cal is een vrijgevochten homoseksueel, moet meewerken in de weverij, is verliefd op Innes, een jeugdvriend van zijn vader, maar moet dit verborgen houden. John, een schapenboer, een Harris-tweed-wever en een diepgelovige diaken, ergert zich aan Cal en diens ogenschijnlijke onwil om 'gered' te worden terwijl hij zelf worstelt met zijn homoseksuele geaardheid. Ella, afkomstig uit Glasgow, is grofgebekt en onbekwaam om Gaelic (dat aan het begin van elk hoofdstuk staat) te spreken. Nooit werd ze geaccepteerd door de gemeenschap waardoor ze steeds als een buitenstaander wordt beschouwd. Wel is ze de lijm tussen haar ex-schoon- en kleinzoon. 'Maak jezelf gelukkig zoon, in godsnaam, laat één van ons gelukkig zijn', zegt ze.
Tot zover de belangrijkste gegevens van John zoon van John, de derde roman van de Schots-Amerikaanse Douglas Stuart (49) die met zijn autobiografische Shuggie Bain (2020), over opgroeien in de jaren tachtig in een Glasgowse arbeiderswijk, de vermaarde Booker Prize won. Ook Mungo (2022), over een verboden homoseksuele liefde, werd een wereldwijde bestseller.
John zoon van John is een spannend verhaal over een moeilijke thuiskomst en een moeizame vader-zoonrelatie
In John zoon van John schetst hij op meesterlijke wijze de couleur locale van het Schotse eilandleven waar de dagelijkse activiteiten voornamelijk bestaan uit schapenhoeden, fokken, weven, vissen en bidden. Het prachtig landschap krijgt nog meer kleur door de beschrijving van de Macleods die tweed en wol op het familiegetouw weven. Uit eenvoudige stoffen transformeren ze in oogverblindende kleuren levendige, authentieke creaties geïnspireerd door het landschap. Opvallend is hoe hij beschrijft wat religie (er wordt nog steeds gebruikt gemaakt van sabbatskettingen, kettingen die speeltuinsets vastbinden om kinderen te verhinderen om te spelen en de sabbat te verstoren) met de eilandbewoners doet en zijn mateloos respect en bewondering voor hun manier om belangenloos voor elkaar op te komen en elkaar te beschermen.
John zoon van John is een spannend verhaal, gesitueerd in de late jaren negentig, over een moeilijke thuiskomst en een moeizame vader-zoonrelatie. We krijgen informatie waarvan ze allebei hopen dat de ander die nooit zal ontdekken. Naast hun ervaringen geeft Stuart ook ruimte aan vrouwen die voor zichzelf opkomen. Allen zijn het eerlijke personen waarmee je niet anders kunt dan meeleven.
Deze ontroerende leeservaring met een meeslepende finale vol onverwachte momenten behoort nu al zonder twijfel tot de beste van het jaar.