Digitalisering
Digitalisatie staat op plaats 1 inzake het onderwerp waarrond jullie meer informatie wensen te ontvangen. Niet geheel onverwacht, daar de digitale media een grote opmars kennen in onze samenleving en dit aan een ongeziene snelheid. Burgers worden steeds vaker geïnformeerd via digitale weg. Ook sociale contacten verlopen vaak online. Een wereld zonder internet valt haast niet meer voor te stellen. Denk bijvoorbeeld aan het betalen van rekeningen, het aankopen van een treinticket, het indienen en nakijken van je belastingen en het uitwisselen van foto’s met jouw familie en vrienden.
Digitale samenleving
Jammer genoeg bestaat er een digitale kloof in de samenleving. Er zijn mensen die helemaal geen toegang hebben tot digitale media, er niet mee willen werken of er niet mee kunnen werken tot personen die er zeer vaardig in zijn. Deze kloof bestaat tussen jongeren en ouderen, maar ook tussen ouderen onderling. Voor 1 op 5 Vlamingen blijft het ontbreken van een set digitale basisvaardigheden (online betalen, online de juiste informatie vinden, videobellen ,…) nog steeds een probleem. Daarenboven beschikt maar liefst 60 % van de 55-plussers niet over voldoende vaardigheden om digitaal actief te zijn (Statistiek Vlaanderen, 2019).
Niet mee zijn met de digitale snelweg legt een hypotheek op de mogelijkheid om als volwaardig lid aan de samenleving deel te nemen
Het feit dat sommige groepen in onze samenleving niet of minder mee zijn op de digitale snelweg, baart ons zorgen. Het legt een hypotheek op de mogelijkheid om als volwaardig lid aan de samenleving deel te nemen, aangezien de digitale netwerken alsmaar belangrijker worden en ook heel veel van de basisdienstverlening digitaliseert. Mee zijn op de digitale snelweg is een must voor iedereen. In het boek ‘The Silver Ones’ lezen we: “Hoe beter respondenten vertrouwd waren met de digitale media, hoe later ze zich senior voelden. Via de digitale media blijft men in het leven staan. Lemaitre spreekt zelfs van het internet als jeugdelixir.” (Lemaitre, 2018)
Cijfermateriaal van de digitale en online wereld
We zijn er de voorbije jaren stilaan van uit gegaan dat iedereen digitaal in verbinding was en dat de smartphone de laatste stukjes digitale kloof aan het dichten was. Echter is digitaal kunnen connecteren onvoldoende om ook digitaal te kunnen functioneren. We geven enkele cijfers weer die we terugvinden in de Digimeter (2020):
- 50 % van de 65-plussers heeft thuis een vaste computer, 67 % een laptop, 82 % een smartphone en 59 % een tablet.
- 72 % van de 65-plussers heeft thuis een internetverbinding.
- 10 % van de 65-plussers heeft thuis geen computer en 10 % heeft thuis noch computer, noch internetverbinding
- De voornaamste groeier van de voorbije jaren is de smartphone, maar liefst 93 % heeft zo een toestel. Enkel in de categorie 55+ zit er nog wat groeimarge.
- De cijfers bij 65-plussers inzake het bezit van digitale toestellen evolueren positief.
- 84 % van alle Vlamingen gebruikt dagelijks minstens 1 chatdienst of sociale mediaplatform, bij 65-plussers is dit 67 %.
- 4 op 10 Vlamingen (maar ook 35 % van de 65-plussers) geeft aan dat sociale media het afgelopen jaar een gevoel van verbondenheid gaf.
- 28 % van de 65-plussers zegt geen dag zonder sociale media te kunnen. Dit is slechts 26 % in de algemene bevolking.
- 48 % van de 65-plussers geeft aan dat dankzij de digitale technologieën de lockdown aangenamer was.
Digitale drempels voor oudere volwassenen
Het niet online en/of digitaal zijn kent verschillende oorzaken (Vlaamse ouderenraad, 2020). Niet iedereen heeft toegang tot internet of digitale toestellen. Een belangrijke oorzaak hierbij is de (te) hoge kostprijs voor sommigen voor de aanschaf van een abonnement en toestel(len). Ook beschikt niet iedereen over voldoende digitale kennis en vaardigheden om aan de slag te gaan. Verder is er bij sommigen een zeker wantrouwen aanwezig in het gebruik van digitale toepassingen. Een gevoel van onveiligheid kan aanwezig zijn net als angst voor informaticacriminaliteit. De motivatie om digitaal deel te nemen aan de samenleving vormt ook een drempel. Niet iedereen ziet er het nut van in. Tenslotte speelt de gebruikersvriendelijkheid van de digitale toepassingen en gebrekkige technische ondersteuning een rol.
Antwoorden op drempels
Gelukkig bestaan er heel wat antwoorden op de aanwezige drempels. We bespreken deze hier. Een computer kopen om op het internet te gaan is niet noodzakelijk. Je kan naar plaatsen in de buurt gaan waar je op internet kan surfen, denk aan de bibliotheek, een lokaal dienstencentrum of in sommige woonzorgcentra. Verder is de aankoop van een tablet of smartphone ook al een mogelijkheid om op internet te geraken. Om internet in huis te halen, volstaat verder vaak een kleine uitbreiding van je huidig tv- of telefoonabonnement. Daarnaast kan je op sommige openbare plaatsen gebruik maken van gratis draadloos internet (wifi).
Leeftijd is geen criterium om al dan niet iets te leren
Je internet- en computervaardigheden ontwikkelen of verder bijschaven kan via verschillende opleidingen op maat. In Vlaanderen vindt ieder jaar een digitale week plaats met verschillende leerrijke activiteiten. Intensere opleidingen kunnen gevolgd worden via het Centrum voor Basiseducatie of in een Centrum voor Volwassenonderwijs. Neem zeker ook een kijkje in jouw buurt inzake het aanbod van cursussen. Leeftijd is geen criterium om al dan niet iets te leren, ook in dit geval geldt dit. Ervaar je een drempel vanwege lichamelijke en/of cognitieve uitdagingen, ga dan zeker op zoek naar hulpmiddelen en toepassingen die er bestaan om jou te ondersteunen om digitaal te kunnen deelnemen aan de maatschappij.
Helaas zijn er online ook mensen met foutieve bedoelingen en intenties actief. Dat is in de ‘offline’ wereld niet anders. Je hier bewust van zijn en steeds op je hoede zijn is cruciaal. Een aantal belangrijke tips kunnen hierrond geformuleerd worden: kijk goed naar het afzendadres en het webadres waarnaar je mogelijk wordt doorgestuurd. Vraag jezelf ook af of je wel een bericht of nieuws verwacht van deze persoon of dienst. Laat een belletje bij jezelf afgaan indien er heel snel gehandeld moet worden. Weet verder dat je bank nooit vraagt om persoonlijke gegevens of bankgegevens via sms, mail of telefoon. Wees tevens attent op taal- en tikfouten. Ben je ergens niet zeker van? Ga er dan niet op in en vraag iemand uit je omgeving om raad. Neem bij vragen ook best zelf contact op met de bevoegde dienst of persoon die jou contacteert. Op die manier ben je zeker dat je met de betrokken dienst of persoon echt in contact bent.
Zoals aangegeven zal onze samenleving alleen maar verder digitaal groeien. Om volwaardig te kunnen blijven deelnemen, zullen digitale contacten meer en meer belangrijk worden. Weet dat de digitale wereld ook heel wat leuke zaken voor jou in petto heeft. Het is dus ook een aangename bron van ontspanning, denk bijvoorbeeld aan gratis jouw lievelingsmuziek beluisteren via YouTube of afleveringen van jouw favoriete serie bekijken.
Een laatste tip: blijf met jouw vragen rond de digitale samenleving niet alleen zitten. Vraag raad aan mensen in jouw omgeving, bijvoorbeeld S-Plus contacten. Van elkaar kunnen jullie ongetwijfeld nog heel veel leren.
Bronnen
Imec (2020). Digimeter 2020. Digitale trends in Vlaanderen. Geraadpleegd via DIGIMETER2020.pdf (imec.be)
Lemaitre, F. (2018) Do’s & don’ts voor 50+ marketing. The Silver Ones. Pelcmans Pro.
Statistiek Vlaanderen (2019). Digitale vaardigheden bij burgers. Geraadpleegd via Digitale vaardigheden bij burgers - Statistiek Vlaanderen
Vlaamse Ouderenraad (2020). Advies 2020/5. Over de digitale inclusie van ouderen. Geraadpleegd via Advies 2020-5 over de digitale inclusie van ouderen-DEF.pdf (vlaamse-ouderenraad.be)