door Jan Stel

Zot in de peperplantknop?

door Jan Stel
18-10-2023

Elk jaar koop ik in het voorjaar twee kleine peperplantjes in het tuincentrum om de hoek. Meestal staan ze in een schraal lentezonnetjes op een grote stellage buiten op mij te wachten. De keuze is niet erg groot, maar dat hoeft ook niet. Ik koop altijd dezelfde, omdat die goed in de nasi of andere oosterse gerechten passen. Ze worden ruim tien centimeter lang en ik noem ze Spaanse pepertjes.

Mijn pepertjes grand cru

Vroeger had ik een kleine moestuin. Ik vind het leuk om met je voeten in de Puurse klei te staan en met je handen in de grond te woelen als je aan het planten bent. Gelukkig vond mijn buurman dat in het begin ook wel een goed idee. Tot grote verbazing van het kleine nieuwbouwbuurtje waarin we gingen wonen, hadden we langs het beekje gezamenlijk een moestuintje. 

Onze wereld wordt er niet veiliger op. Zijn wij met zijn allen zot in de kop?

Daar was geen metershoge haag of een groot houten hek, zoals je die in elke nieuwbouwbuurt bijna overal ziet. De strook moestuin liep gewoon door van het ene naar het andere perceel. Bij de jaarlijkse ‘freez-partij’ bleek dit ook heel praktisch te zijn. Na enige jaren hield de buurman het voor gezien. Er kwam een gezamenlijke mesthoop op de scheiding.

Op het terras stonden toen ook potten met kruiden, die mijn vrouw goed verzorgde, behalve de rode pepertjes. Daar heb ik een speciale (culinaire) band mee. Elk jaar kwamen er mooie witte bloempjes op die grote rode pepertjes. Dit voorjaar op het balkon ook. Toch gebeurde er onlangs iets speciaals. De planten kwamen weer in bloei. Dat is mijn grand cru … van de klimaatverandering.

Slaat de natuur op hol?

Buiten ruik je de herfst. De bomen verkleuren, de velden met mais zijn weer geschoren en de nachten worden kouder. De korte mouwen van de vorige week hebben plaats gemaakt voor jassen.

Naast de barbaarse oorlog in de Oekraïne, laait het conflict in het Midden-Oosten weer op. Onze wereld wordt er niet veiliger op. Zijn wij met zijn allen zot in de kop?

In 2015 hebben 195 landen vlak voor de Kerst, in Parijs, afgesproken om ONZE opwarming van het klimaat binnen de perken te houden. Het was al jarenlang duidelijk dat het zo niet verder kon. De natuur raakt door onze manier van leven steeds meer van slag. En dat komt als de bekende Australische boemerang terug in de vorm van droogte, hittegolven, overstromingen, snel veranderend weer en ga maar door.

Dat wisten ze toen in Parijs ook. Toch moest er zwaar onderhandeld worden om tot een bindende internationale overeenkomst te komen. Maar probeert u maar eens met uw buurman afspraken te maken over het snoeien van een haag of het poepgedrag van je kat, als je het niet zo goed met elkaar kunt vinden. 

In Parijs is dat toen gelukt. De afspraak is om onze temperatuurstijging ruim onder de 2°C te houden. Men zou zelfs proberen die stijging te beperken tot 1,5°C. Dat is niet gelukt. We gaan daar nu al overheen. Onze wereld kreunt onder de bosbranden en andere door ons veroorzaakte ‘natuurrampen’.

Dit jaar zal het warmste jaar ooit worden. Ook dat is een record, maar die zal het volgende jaar zeer waarschijnlijk al weer worden gebroken. 

Het ene record na het andere is dit jaar ergens ter wereld gesneuveld. Voor de kust van de Amerikaanse staat Florida leek de zee wel een heet-waterbad met temperaturen rond 37°C. Spanje en Griekenland stonden in brand. De Middellandse Zee was van de kook. En in ons land ontsprongen we de dans, met een aangename, maar natte zomer. Opvallend is dat de betrouwbaarheid van onze weersvoorspellingen zoek lijkt.

Warmste jaar ooit

We pompen met zijn allen, ondanks de bindende afspraken van al die politici in Parijs, steeds meer broeikasgassen in de lucht. We hebben het blijkbaar graag warm. Dit jaar zal de CO2-uitstoot met ongeveer één procent stijgen. Dat is weer een nieuw record. Zijn we met zijn allen zot geworden?

Dit jaar zal het warmste jaar ooit worden. Ook dat is een record, maar die zal het volgende jaar zeer waarschijnlijk al weer worden gebroken. Dat komt door een natuurverschijnsel in de Stille Oceaan. Dat is El Niño, het kerstkindje, waardoor het altijd wat warmer wordt.

De nachten zijn koud. De witte bloempjes van mijn pepertjes beginnen te verschrompelen. Ze zijn niet zot in hun plantenknop. Ze zijn in de war en wat te vroeg gaan bloeien, door ONZE klimaatverandering.

Geschreven door Jan Stel, ambassadeur Grootouders voor het Klimaat

Lees meer over
Hittegolf in september

Hittegolf in september

door Jan Stel
06-10-2023

Het is zondag. Alles zit hier potdicht om de warmte op ons appartement buiten te houden. De ventilator op mijn kamer blaast zich rot … en krijgt het er warm van. Vermoeid draait het ding heen en weer; van links naar rechts en van rechts naar links. 

Vanmiddag belde Hugo Van Dienderen, één van de enthousiaste co-voorzitters van de Grootouders voor het Klimaat, me. Ruim 4 jaar gelden belde hij mij ook met de vraag of ik ambassadeur wilde worden bij zijn Grootouders. Dat heb ik gedaan. Ik heb er geen moment spijt van gehad.

Samen maken we ons sterk voor een leefbare wereld voor onze kleinkinderen. Op onze website lees je dat de Grootouders voor het Klimaat een ongebonden burgerbeweging is van gewone mensen die bezorgd zijn om de klimaatverandering en de gevolgen ervan voor toekomstige generaties. 

Mijn acht kleinkinderen kennen geen ijspret of sneeuwballen gevechten

Mijn acht kleinkinderen kennen geen ijspret of sneeuwballen gevechten. Ze zijn allemaal na 2015 geboren. Zonder dat ze het weten hebben ze al de nodige hitterecords zien sneuvelen. En er zullen nog vele nieuwe records worden gemaakt.

Dit keer vroeg Hugo mij of ik zo nu en dan een kort blog voor S Plus zou willen schrijven. Hij had net mijn laatste, behoorlijk lange blog voor de Grootouders gelezen. Die ging over ons huis dat in brand staat. Met al die hitte vond ik dat wel een toepasselijk titel. Zoal je ziet kan ik Hugo’s verzoek niet weigeren. Ik doe dat met veel plezier. Maar ik hoop wel dat je daar ook zo over gaat denken.

Na een stevige verkoelende windvlaag van mijn trouwe ventilator besloot ik een foto van de hitte te gaan maken. Ik heb mijn camera gepakt en ben even naar het voorste balkon gelopen. De middagzon staat er vol op. ‘Klik’ zei het toestel. ‘Puf’ zei ik, vanwege de hitte. De thermometer geeft 35oC aan. Een tropische dag in een door het KMI goedgekeurde hittegolf, op 10 september. Een bloedhete dag van Open Monumenten Dag, terrasjes, en een goeie pint.

Natuurrampen

Toen ik, evenals de meesten van jullie, jong was, had je ook natuurrampen. Dat zijn van die ellendige situaties waar je als mens helemaal niets aan kunt doen. De overstromingen in zeeland in 1953 en die in Ruisbroek, hier om de hoek, op 3 januari 1976, zijn er voorbeelden van. De natuur krijgt het even op zijn heupen. En dan begint het gedonder.

Een zware noordwesterstorm en springtij zorgden er voor dat de slecht onderhouden Zeeuwse dijken doorbraken. Bij Ruisbroek deed slecht weer en een plaatselijke windhoos de dijk de das om.  Historisch zijn de woorden van een boze Ruisbroekenaar, Frans Verelst, tegen koning Boudewijn “dat er wel 30 miljard BEF is voor vliegtuigen die boven onze kop razen, maar onvoldoende geld voor de versterking van dijken”. Zijn woorden zijn niet alleen historisch, maar ook profetisch. Ook nu nog is de veiligheid van Vlaanderen in het geding. Frans is overigens een heel vriendelijke plaatsgenoot, die inderdaad wel zijn mening geeft. En zo hoort het.

Uit onderzoek blijkt dat dit jaar bijna iedereen op de wereld ,op een of ander manier, last heeft gehad van de klimaatopwarming

Vandaag werden in Marokko mensen wakker geschud door een aardbeving die een natuurramp heeft veroorzaakt. De beelden vliegen de wereld over. Het land is letterlijk door elkaar geschokt door gigantische oerkrachten diep in de aardkorst. Die krachten zorgen er, heel langzaam, voor dat Afrika op Europa botst. En dat leidt elke keer weer tot aardbevingen in het Middellandse Zeegebied.

Het menselijk leed is enorm. Iedereen biedt hulp aan. De Marokkaanse gemeenschap in ons land gaat gelijk aan de slag en zamelt hulpgoederen in. Op zo’n moment is de solidariteit tussen mensen altijd groot.

ONZE natuurrampen

De hittegolf van september is het staartje van een keiwarme Europese zomer. Het hele jaar ging het, na een kwakkelwinter, mis. Vooral in Zuid -Europa. Daar sneuvelt elke maand wel weer een hitterecord. De bossen, de groene longen van de aarde, staan in brand. De Middellandse Zee werd bijna zo warm als het water in een warm bad. Dat is geen pretje voor de vissen die er nog leven. 

Op Zaventem was het een drukte van jewelste. Weg van het koude moederland, is het idee. Maar dat er nog mensen op vakantie gaan naar dat gebied is voor mij onbegrijpelijk. Half Griekenland staat in brand. Toch adviseren de reisbureaus je om op vakantie te gaan naar die andere helft. “We moeten er even tussenuit, hoor”. Tja, de wereld is gek geworden, denk ik dan.

Na maandenlange hitte, komen eindelijk de lang verwachte regens. Griekenland kreunt onder regens waar die van de Ardennen bij verbleken. Uit onderzoek blijkt dat dit jaar bijna iedereen op de wereld ,op een of ander manier, last heeft gehad van de klimaatopwarming. Dat gaat over miljarden mensen. Behalve dan in Genk, waar onze klimaatminister veel te weinig blijft doen om deze ramp te keren. 

Het blijft maar warm op het balkon. De temperatuur is alweer gestegen.  De herfst en winter worden, lees ik ergens op een deftige website, zeer waarschijnlijk warmer en natter dan normaal. Dat is goed nieuws voor onze energierekening. Ik ga maar een paraplu kopen. Jij ook?

Geschreven door Jan Stel, ambassadeur Grootouders voor het Klimaat

Abonneer op Jan Stel