Persoonsvolgende financiering in de ouderenzorg

Iedereen kan zich scharen achter de intentie om de zorg in Vlaanderen efficiënt en meer effectief te organiseren. Een mooi streefdoel. De persoonsvolgende financiering is 1 van de methodes om dit doel te bereiken.In 2017 werd dit door Vlaams minister Jo Vandeurzen geïntroduceerd voor personen met een handicap. Wie als zodanig wordt erkend heeft recht op een zorg- of persoonsvolgend budget. Doch, in de praktijk lijkt het minder eenvoudig dan op papier.

Sophie Beyers, nationaal verantwoordelijke van VFG, deelt haar ervaring en bevindingen hierover met ons.

Sophie Beyers: “Het idee achter persoonsvolgende financiering (PVF) is dat mensen meer controle krijgen over hun zorgrechten en over de middelen die daaraan vasthangen. Op die manier wordt hun autonomie en zeggenschap versterkt, kunnen ze de zorg in eigen handen nemen en moeten zorgaanbieders actiever op hun wensen inspelen. Dat klinkt zeer mooi, maar er leven nog heel wat vragen en onduidelijkheden over het systeem. Bovendien is het ontvangen van een budget een essentiële voorwaarde om van de voordelen van PVF te kunnen genieten. En daar knelt het schoentje: het macrobudget om alle rechthebbenden te bedienen is te klein.” Dit vraagt alvast onze aandacht bij de invoer van het PVF-systeem in de ouderenzorg.

Alles hangt af van op welke manier het systeem concreet vorm krijgt, en in welke mate mensen begeleid worden. Ouderen en hun mantelzorgers moeten in staat zijn om door het kluwen van zorgaanbieders en aanspreekpunten te geraken. Zo vanzelfsprekend is dat niet. Er wordt van hen verwacht dat ze hun budget (zelfstandig) beheren en hierover onderhandelen met zorgaanbieders. In tegenstelling tot een vereenvoudiging, bestaat volgens ons het risico dat alles zo complex wordt dat ouderen met een zorgnood nog moeilijker de weg vinden én een deel van hun budget moeten aanspreken om alles geregeld te krijgen.

Het persoonvolgend budget telt enkel voor zorgkosten.

Sophie Beyers: “Belangrijk om weten is dat het persoonsvolgend budget enkel en alleen telt voor de zorgkosten. De woon- en leefkosten vallen hier buiten. Alleen is het onderscheid niet altijd even duidelijk. Het bestellen van een lekkere biefstuk friet valt ontegensprekelijk onder leefkost, maar indien dit menu wordt gemixt omwille van slikproblemen valt het onder zorgkosten. Wat zwemmen lijkt inderdaad te vallen onder woonkost. Doch therapeutisch gebruikmaken van het zwembad is een zorgkost. De PVF is dus niet zo vanzelfsprekend zoals men ons probeert doen te geloven.”

Kunnen onderhandelen is dus niet onbelangrijk in een PVF-systeem. Maar sta je wel zo sterk als oudere persoon met een zorgnood? In hoeverre zal commerciële verkooptechniek de bovenhand niet halen op de werkelijke zorgnood van de klant? En zal de klant zich mogelijks een zorgpakket laten aansmeren dat hij niet of deels nodig heeft?

Het systeem van persoonlijk financiering is op zich niet goed of slecht. Het gaat erom hoe we dit systeem gaan invoeren en toepassen. We begrijpen dat dergelijk systeem een hefboom kan betekenen om meer autonomie te geven aan ouderen. Maar dit moet ontegensprekelijk samengaan met een eenvoudig transparant regelgevend kader, informatie en begeleiding waar nodig.