Melanomen: kwalijke gevolgen van de zon

De zomer staat voor de deur! Dat is het moment om steeds meer buiten te komen. Mensen boeken massaal een ticket naar de zon, op zoek naar warmte en zonnevitamientjes. Een gebruinde huid staat symbool voor een geslaagde vakantie. Maar dat bruine kleurtje kan meer schade aanrichten dan je denkt. Dokter Thomas Maselis, voorzitter van Euromelanoma, wijst op de gevaren van onveilig zonnen.

Wat is een melanoom?

Maselis: ”Een melanoom is een zeer agressieve vorm van huidkanker omdat het zo gemakkelijk en snel uitzaait. Geen enkele tumor met zo'n kleine afmetingen is zo dodelijk. Het grote voordeel is wel dat je een melanoom met het blote oog kan zien. Slechts 20% van de melanomen ontstaat uit een voorafbestaande pigmentcel die ontaardt. 80% ontstaat uit het niets. Je krijgt een vlekje: het groeit, verkleurt, schilfert. Dat zijn signalen om naar de arts of dermatoloog te gaan. Bij een vroegtijdige opsporing is de kans op volledige genezing zeer groot. Als je te lang wacht, neemt de overlevingskans af tot 15%. Op tijd komen is de boodschap!”

De zon, een gevaarlijke vriend

Maselis: “Er is een rechtstreeks verband tussen herhaaldelijke zonverbrandingen en het ontwikkelen van tumoren. De generatie die vanaf 1980 het aantal melanomen in de statistieken zo spectaculair deed stijgen, is de generatie die in de jaren ’50 en ’60 als kind elke zomeravond na het spelen verbrand thuiskwam. 
Toch hebben we de zon ook nodig. De zon, en dan vooral het zichtbaar licht, maakt ons gelukkig. Ook voor de aanmaak van vitamine D is de zon een belangrijke speler. Een kwartier met je gezicht en handen in de Belgische zon is echter ruim voldoende om de nood aan vitamine D te vervullen.”

Risicofactoren

Maselis: “Er zijn families waar er meer melanomen voorkomen dan andere. Heb je een erfelijke aanleg voor melanomen, hou dan extra goed je pigmentvlekken in het oog! Ook afhankelijk van je huidtype heb je meer of minder kans op huidkanker. Vooral mensen met type 1 en 2 hebben een verhoogd risico om later melanomen te ontwikkelen.”

Types
Type 1: lichte huid, vaak sproetjes; verbrandt zeer snel, wordt altijd rood, nooit bruin 
Type 2: lichte huid; verbrandt snel, wordt altijd rood maar bruint soms licht 
Type 3: lichtgetinte huid; verbrandt zelden, wordt soms rood maar bruint gemakkelijk 
Type 4: getinte huid; verbrandt bijna nooit, wordt niet rood en bruint zeer goed 
Type 5: donkere huid (Aziatisch type) 
Type 6: zeer donkere huid (Afrikaans type)

Aandacht voor mannen boven de 50

Maselis: “De gemiddelde leeftijd waarop melanomen worden vastgesteld, is 58 jaar. Hoewel er meer melanomen bij vrouwen ontdekt worden, ligt het sterftecijfer bij mannen met de ziekte veel hoger. Reden hiervoor is de laattijdige ontdekking. Mannen doen te weinig zelfonderzoek of kloppen te laat bij een specialist aan. Een snelle en juiste diagnose is van levensbelang! Mannen moeten vooral hun rug en romp controleren, vrouwen hun benen. Daar vind je de melanomen het vaakst terug. Als je veel onbeschermd buiten hebt gewerkt, moet je ook het gelaat en de nek in het oog houden.

Opsporing verzocht!

Gewone pigmentvlekken en kwaadaardige melanomen verschillen in vorm, rand, kleur en grootte. Pas de ABCD regel toe. Laat je controleren als…
Asymmetrie: je een lijn trekt door het midden van de vlek en je krijgt twee ongelijke helften
Border (rand): je een grillige rand, een verhoging of een inkeping opmerkt
Colour (kleur): je kleurschakeringen in de vlek ziet. Verschillende tinten bruin, zwart, roze of rood
Diameter: als de vlek groter is dan 6 mm
Evolutie: de vlek verandert in de tijd

Tips

Zonnecrèmes zijn een must maar blijven een hulpmiddel. Breng geen hele dagen in volle zon door.
Breng regelmatig zonnecrème aan (elke 2 uur), zeker als je net bent gaan zwemmen. Laat de zonnecrème een halfuur intrekken voor je in de zon gaat. Textiel vormt de beste bescherming. Zwarte en donkere kledij beschermt vier keer meer dan witte kledij.
Bescherm kinderen tegen de zon (T-shirt, zonnebril, hoedje). Te veel zon op jonge leeftijd wreekt zich als men ouder wordt. Laat kinderen in zonnige landen tussen 10u en 16u gekleed in de zon spelen, en zoveel mogelijk in de schaduw als het kan.
Kies voor zonnecrème met UVA en UVB filters, minimaal factor 30. De UVB stralen zorgen ervoor dat je verbrandt, maar de UVA stralen zijn hoofdzakelijk verantwoordelijk voor melanomen. Daarom is het belangrijk dat ook donkere huidtypes zich insmeren. Het is niet omdat je niet verbrandt, je geen schade oploopt.
Voorkom zonnebrand. Bij uitslag en jeuk, blijf uit de zon.
Gebruik nooit een zonnebank.

Meer info?
www.euromelanoma.be en www.vlk.be