De wonderlijke kracht van de sauna

Een koude herfstdag. Hunkerend naar een beetje warmte kan een dagje sauna zeker van pas komen. Een wellnessbeurt in de sauna zou niet alleen een positief effect hebben op onze geest, maar heeft volgens velen ook een goede uitwerking op onze gezondheid.

Na een dagje sauna ben je helemaal uitgerust, dat kan iedereen beamen, maar heeft de sauna ook een helende werking op lichamelijke kwaaltjes?

Principe van de sauna

Het effect van de sauna berust op de wisselwerking tussen hete lucht en koud water. Het gaat erom warm en koud zo af te wisselen dat het voor het lichaam zo plezierig en gezond mogelijk is. Er is een verschil tussen een droge en een natte sauna, het verschil zit hem in de luchtvochtigheid. In de sauna kan het verschil van temperatuur ook behoorlijk groot zijn. Warmte stijgt altijd en dus is het aan het plafond veel warmer dan laag tegen de grond. Dat kan zelfs oplopen tot meer dan 40°C verschil. In de meeste sauna’s zijn dan ook verschillende banken van hoog tot laag, zodat iedereen de temperatuur een beetje zelf kan kiezen.

Doel van de sauna

De bloedcirculatie van het lichaam wordt door de sauna gestimuleerd, op deze manier krijgen de huid en de inwendige organen flink wat bloed en zuurstof te verwerken. Dat geeft een echte boost! Door de opwarming van het lichaam komen gespannen spieren los. Bovendien ben je door de afwisseling van hitte (in de sauna) en koude (tijdens het afkoelen) gehard, waardoor je minder vatbaar bent voor ziektes.

Sauna op latere leeftijd

Naarmate we ouder worden, komen hier en daar enkele kwaaltjes tevoorschijn, juist een reden om een zalig dagje sauna te doen. Maar is dit op latere leeftijd nog verantwoord? Wie gewend is om regelmatig naar de sauna te gaan, hoeft daar niet mee te stoppen omdat men een jaartje ouder wordt. Ben je ouder dan 60 en wil je voor de eerste keer naar de sauna gaan, dan raadpleeg je best eerst je huisarts. In de meeste gevallen is er geen enkele reden waarom je niet van de weldaad van een sauna zou kunnen genieten

Maar is dat hele saunagebeuren inderdaad wel zo goed voor ons lichaam als men beweert? We zetten enkele beweringen op een rijtje:

1. Verbetering van de huid
Volgens vele saunagebruikers zou de huid zich sneller vernieuwen doordat er huidschilfers losraken. Zo wordt de huid zachter en soepeler. Ook wordt er beweerd dat de betere doorbloeding ervoor zorgt dat je huid van binnenuit gereinigd wordt. Alle onzuiverheden spoelen als het ware naar buiten en dode, verhoornde huidcellen worden week en komen los. De sauna zou ook diverse huidziekten zoals psoriasis, eczeem, acne verbeteren, alsook de huidstructuur en elasticiteit verbeteren.

Feit of fabel?
Over de precieze effecten van sauna op de huid, bestaat nauwelijks onderzoek.
Volgens dermatoloog Thomas Maselis geeft de sauna een gevoel van gelukzaligheid, omdat er tijdens de saunabeurt endorfines vrijkomen, net zoals tijdens een zonnebankbeurt. Enkel speelt hier het voordeel dat er geen schadelijke gevolgen zijn voor de huid. Maar in tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, reinigt de sauna de huid niet. Wie daarna een douche neemt of zich afdroogt, verwijdert wel wat losse huidschilfers, maar daar blijft het ook bij. Het vele zweten kan de opperhuid zelfs irriteren door het zout dat zich op de huid vormt. We kunnen zelfs stellen dat een saunabeurt geen gunstig effect heeft op de huid, want het werkt eerder uitdrogend. Maar wat met de huidziektes? Heeft de sauna hierop een positief effect? Bij psoriasis melden patiënten een gunstig effect, maar 1 op de 10 stelt zelfs verslechtering vast. Bij acne is tot nu toe geen effect vastgesteld en de dermatoloog raadt het af bij open eczeem of netelkoorts.

2. Vermindering van spier- en gewrichtsaandoeningen
De sauna zou het herstel van spierletsels versnellen, doordat er een betere doorbloeding is. Zo zouden reumatische klachten sterk verminderen, zeker bij artrose, waarbij sprake is van pijn en bewegingsbeperking in rug en gewrichten en waarbij we gespannen en pijnlijke spieren zien.

Feit of Fabel?
Reumatoloog Filip De Keyser (UGent) vertelt ons, dat ook hiervoor weinig onderzoek bestaat. Reumatische aandoeningen kun je in 2 groepen indelen: slijtagereuma en ontstekingsreuma. In het eerste geval gaat het om artrose en daar zijn op gewrichtsgebied geen redenen om niet in de sauna te gaan. Of het een helend effect heeft, is moeilijk te vertellen. Omdat er geen relevante medische literatuur over bestaat, gaan we af op individuele ervaringen en kleinere studies. Warmte zorgt ervoor dat de spieren ontspannen en dan kunnen de gewrichten beter bewegen dan wanneer de spieren gespannen zijn. Als patiënten mij vragen of dit kan helpen, stel ik voor om het zelf te ervaren, aldus dr. De Keyser.

3. Verbetering van de ademhaling
Voor astmapatiënten zou het aantal aanvallen afnemen, zouden ademhalingsmoeilijkheden verminderen en de vitale capaciteit (het maximale volume lucht, dat bij een volledige in- of uitademing door de mond gaat) toenemen. Bij chronische bronchitis- of COPD-patiënten geldt hetzelfde als voor de astmapatiënten, een regelmatig bezoek aan de sauna werkt zeer verlichtend. De slijmafscheiding en de doorbloeding in de longen wordt verhoogd.

Feit of Fabel?
De sauna zou enkel leiden tot een lichte maar ook zeer tijdelijke verbetering van de longfunctie, met o.m. een verhoging van de vitale capaciteit. Pneumoloog Tom De Keukeleire (Sint-Elisabeth Ziekenhuis Zottegem en UZ Brussel) vertelt dat op het moment zelf de sauna voor astma- en COPD-patiënten een verlichting van de klachten kan geven, maar dat dit inderdaad een tijdelijk effect is en dat dat al verdwenen is na een half uur tot 2 uur na het bezoek aan de sauna.
Over de gezondheidseffecten van saunagebruik bij longaandoeningen bestaat er weinig relevant wetenschappelijk onderzoek. In welke gevallen het niet verantwoord is om een sauna te bezoeken hangt af van de aandoening. Zo zullen mensen met een luchtwegenaandoening beter enkel naar de sauna gaan als ze stabiel zijn, niet als ze acuut ziek zijn of koorts hebben. Patiënten met ernstige COPD hebben meestal een begeleidend hartlijden, die gaan dus beter niet. In geval van twijfel, maak je best een afspraak bij je arts.

Ontspannen met mate(n)
Alles op een rijtje gezet kunnen we stellen dat een sauna zeker en vast niet slecht is voor onze gezondheid, maar er is ook niet bewezen dat het een helend effect heeft op bepaalde ziektes. Het komt er altijd op neer dat we ons gezond verstand moeten gebruiken en op regelmatige basis en met mate gebruik maken van de sauna.