Bleri Lleshi schrijft een brief aan Vlaanderen

Bleri Lleshi is politiek filosoof van opleiding, maar werkte jarenlang als jongerenwerker in Brussel. Vandaag geeft hij zelf les aan toekomstig sociaal werkers aan de Hogeschool in Leuven en is hij een veelgevraagd spreker.

Bleri Lleshi is onder meer bekend door zijn bestseller ‘Liefde in tijden van angst’ en zijn heel persoonlijke brief aan zijn dochter ‘Inaya. Brief aan mijn kind’. Zijn nieuw boek werd weer een brief. Een brief aan Vlaanderen deze keer. Waarin hij ziet wat goed gaat, maar ook wat beter kan én moet volgens hem. Hij heeft het over armoede, werkstress, burn-out, wachtlijsten in zorg, onderwijs en huisvesting, maar ook over verzet van onderuit, politieke keuzes, mensenrechten, positieve verhalen en liefde voor de medemens. Hij formuleert niet enkel kritiek maar geeft ook alternatieven. We gingen luisteren naar zijn boekvoorstelling ‘Brief aan Vlaanderen. Wat na corona?’.

Bleri Lleshi vertelt:

Corona bleek de metafoor voor wat ik probeerde duidelijk te maken

“Ik moet bekennen dat ik reeds begonnen was met het boek nog voor de coronacrisis. Maar veel dingen die ik zag gebeuren konden mijn stellingen kracht bijzetten.

Ik begon al met het schrijven van mijn boek in oktober 2019, toen ik zag welke richting Vlaanderen uitging met zijn beleid. Besparingen in de zorg, onderwijs, cultuur, die bovendien werden gevoerd zonder overleg met de sectoren. Er zijn verschillende mensen opgestaan tegen die besparingen. State of The Arts, VuurWerk, de witte woede, de lijst is lang. Maar veel mensen begonnen zich machteloos te voelen. Alweer op straat? Mensen wilden graag dingen op een positieve manier veranderen! Die machteloosheid zag ik zelfs bij de meest geëngageerde mensen. Dat heeft me doen besluiten om een brief aan Vlaanderen te schrijven.

Mijn boek was nog niet helemaal af toen de coronacrisis begon. Na een paar weken zag ik echter dat corona een metafoor was voor wat ik reeds in het boek probeerde duidelijk te maken. Corona maakt de sociale ongelijkheden in onze samenleving nog duidelijker, en verdiept ze zelfs. Anderzijds bracht corona ook de solidariteit naar boven die ik reeds beschreef in mijn boek. We zagen we nog nooit zoveel solidariteit onder de mensen als midden in de lockdown! Ik schreef dus nog een extra hoofdstuk, en liet een voorwoord schrijven door Marc Van Ranst.”

Het loopt mis met de politiek

“Al 14 jaar ligt er een plan onder het stof over een andere aanpak in de woonzorgcentra. Maar ook nu weer faalt de politiek. We scoren trouwens het slechtst in heel Europa in de aanpak van corona in de woonzorgcentra! Al enkele weken voordat de crisis helemaal uitbrak in de woonzorgcentra hebben de experten gewaarschuwd dat er actie moest ondernomen worden om beschermingsmateriaal te krijgen. De politiekers negeerden deze waarschuwing, met als gevolg dat het grootst aantal doden te betreuren viel in onze woonzorgcentra. Wraakroepend noem ik dat. Het is een schande hoe de mensen, die jarenlang onze sociale zekerheid mee hebben opgebouwd, worden behandeld. En dit is slechts 1 voorbeeld. In het boek geef ik er nog veel meer.

De coronacrisis heeft duidelijk gemaakt welke beroepen er belangrijk zijn in onze samenleving. Maar zelfs nu kan de politiek niet de juiste keuzes maken en hen de erkenning geven die ze verdienen.”

Belang van de sociale zekerheid

“Tijdens de coronacrisis, en nog steeds, hebben we gezien hoe belangrijk de sociale zekerheid is. Het is geen sexy onderwerp. Maar het is belangrijk om te blijven benadrukken. Nu beseffen de mensen dat het belangrijk is. In Amerika bestaat er geen systeem van tijdelijke werkloosheid, bij ons gelukkig wel. Wij hebben gelukkig ook een gezondheidssysteem dat op dit principe is gebaseerd. Niet zoals in Amerika, waar je een privé verzekering nodig hebt om geholpen te worden in een ziekenhuis. Ik pleit er dus zeker voor om niet meer te besparen op de sociale zekerheid, maar in tegendeel, er meer in te investeren.

De keuze die we na de Tweede wereldoorlog hebben gemaakt voor de sociale zekerheid was niet enkel een rationele keuze, maar ook een morele, gebaseerd op de waarde van de solidariteit. Ik geloof er niet veel van als er gezegd wordt dat er geen geld is om die sociale zekerheid fatsoenlijk te financieren, of dat de mensen eerder wakker liggen van asielzoekers dan van de sociale zekerheid. Integendeel zelfs. Uit onderzoek blijkt dat de mensen wakker liggen van pensioenen op de 1ste plaats en van gezondheidszorg op de 2de plaats.”

Geen geld?

“Men blijft echter zeggen dat er geen geld is. Geen geld om scholen te bouwen, geen geld voor de gezondheidszorg, geen geld voor pensioenen. Ik geloof dat niet meer, al sinds 2008. Want toen was er plots 33 miljard euro om 4 banken te redden! En ook op andere vlakken is er geld, of loopt de Belgische staat geld mis. Er worden veel fiscale cadeaus gegeven. Een bedrijf zoals Janssens Pharmaceutica maakt jaarlijks 2 miljard euro winst, en betaalt daarop slechts 0,6 % belastingen. Zeggen dat er geen geld is, klopt dus niet.”

Crisis gebruiken voor verandering

“Een crisis kan aangewend worden om nog erger te doen. Om de mensen wijs te maken dat we weer zo snel mogelijk naar ‘normaal’ moeten. Voor mij is dat geen optie. Ik denk dat we de crisis moeten aangrijpen om naar iets anders te gaan, iets beters.

“Deze crisis zal door iemand betaald moeten worden”, zei Jambon, en volgens hem is dat de belastingbetaler. Ik ben het daar uiteraard niet meer eens. Belasting op arbeid is steeds hetzelfde gebleven, terwijl belasting op kapitaal al 40 jaar naar beneden gaat. Niet de burgers moeten deze crisis betalen, maar diegenen die rijker worden van deze crisis. In het boek geef ik een aantal voorbeelden hoe dit mogelijk is. Maar het is duidelijk dat er andere keuzes zijn. Besparingen zijn niet het enige alternatief. Er kan gekozen worden voor en sociaal en solidair Vlaanderen. En de Vlaming laat zijn stem al horen. Dat is fantastisch. Initiatief en verzet van onderuit is nodig.”