Gesprek met Bleri Lleshi, jongerenwerker, docent, denker en Brusselaar

Bleri Lleshi, geboren in Albanië, kennen we als schrijver van ‘Liefde in tijden van Angst’, dat weken op nummer 1 in de non-fictie stond, en het heel persoonlijke ‘Inaya, brief aan mijn dochter’. Zijn nieuwe boek, ‘De kracht van hoop’, ligt nu in de winkel.

 Voor mensen die je nog niet kennen, wat is je achtergrond?

Bleri Lleshi: “Ik ben op mijn 18de naar België gekomen. Dat wil zeggen dat ik de helft van mijn leven in Albanië heb doorgebracht, en de andere helft in België. Ik noem mezelf een Brusselaar. Ik vind het een privilege om dat te zijn. Dat klinkt misschien raar, leven en wonen in zo’n gevaarlijke jungle. Laat staan er een kind grootbrengen. Maar ondanks de problemen is het ook een fantastische stad, waar ik me thuis voel. Brussel daagt je uit en verrast je elke keer weer. Door ontmoetingen, door ‘tout court’ de ‘mélange’ die je hier hebt. Ik voel me hier als een vis in het water!”

Waarom kwam je naar België?

Bleri Lleshi: Ik ben naar hier gekomen om internationale politiek en filosofie te studeren. Als 14-jarige wilde ik al de wereld veranderen en internationale conflicten oplossen. Maar toen ik in België kwam, begonnen de uitdagingen in de stad mij meer en meer te boeien. De problemen, maar ook de kansen. Daardoor heb ik een totaal andere richting aan mijn leven gegeven: ik ben jongerenwerker geworden en geef les aan toekomstig sociaal werkers.”

Ik vind het verrassend dat je niet zegt dat je schrijver bent.

Bleri Lleshi: “Dat is omdat ik veelzijdig ben. Niet enkel in mijn doen, maar ook in mijn denken. Als je naar mijn werk kijkt, zal je merken dat het politiek en filosofie is, maar ook praktijkvoorbeelden, psychologie, sociaal werk, enzovoort. De laatste 7 jaar heb ik 6 boeken geschreven, wat zeer productief is. Maar veel belangrijker voor mij dan schrijver zijn, is denker zijn. Al klinkt dat zo omhooggevallen. Als je zegt dat je filosoof bent, of schrijver, dan hebben mensen een bepaald stereotiep beeld in hun hoofd. Terwijl ik een straatfilosoof ben. Ik vind het mijn taak als filosoof en schrijver om sociale thema’s bij zoveel mogelijk mensen te brengen. Het leuke aan schrijven is, dat je zelf ook op zoek moet. Het is niet dat je het als auteur allemaal weet. Althans, dat is mijn houding zeker niet. Ik vind de omschrijving van schrijver daarom moeilijk. Ik ben schrijver. Maar nog meer dan dat, ben ik een denker die een gesprek probeert te creëren.”

Je wil in je boeken vooral een tegenwind bieden aan de ‘angstsamenleving’, zoals jij het noemt

Bleri Lleshi: “Eén van de belangrijkste redenen waarom ik thema’s kies zoals liefde, verbondenheid en hoop, is dat we leven in bijzonder harde en rechtse tijden. We zitten in een negatieve sfeer, die vooral steunt op ‘er is geen alternatief’. Pensioenen moeten omlaag, de pensioenleeftijd moet omhoog, besparen in de gezondheidszorg, geen investeringen in het onderwijs. Als je dat elke dag aan de mensen vertelt, zullen er zijn die zich slecht gaan voelen. Er is veel negativiteit. Positieve dingen komen niet in beeld. Ik geef in mijn boeken alternatieven. We zijn te weinig bezig met een ander wereldbeeld. Veel mensen zijn wanhopig. We kunnen dat ombuigen door te kijken naar hoop.”

Waarom focus je in je nieuwe boek op hoop voor dat wereldbeeld?

Bleri Lleshi: “Binnen de filosofie is er weinig geschreven over hoop. Enkel in de negatieve zin. Nietsche zei ‘the greatest evil of all is hope’, Sartre had het ook over ‘le sale espoir’. Ze benaderen hoop als een illusie. In mijn boek neem ik een andere houding aan. Ik wil laten zien dat er ook een alternatieve hoop is, de actieve hoop. We worden te weinig geprikkeld om daarover na te denken. Hoop wordt ook vaak verward met optimisme. Er is wel degelijk een verschil. Een optimist gaat ervan uit dat de dingen goed komen. Iemand die hoopvol is, wil dat het goed komt, maar weet dat dat misschien niet lukt. Door daarmee rekening te houden, krijg je het deksel niet op je neus. Je hebt mensen die de hoop opgeven en die worden gedemotiveerd, er ontstaat angst en geslotenheid. Daar wil ik de mensen over laten nadenken.”

We moeten nadenken over hoop als motor voor sociale verandering

Actieve hoop als nieuw wereldbeeld?

Bleri Lleshi: “Ja, maar dat betekent niet dat die andere dingen niet meer belangrijk zijn, zoals liefde en verbondenheid. Solidariteit bijvoorbeeld zit ook in al mijn boeken. Deze keer als één van de fundamenten van hoop. Want er gebeurt uiteraard ook veel goeds in de wereld. Bijvoorbeeld de Duitse piloten die weigerden om nog mensen te repatriëren naar Afghanistan. Dat is maar een kleine daad, die wel een groot verschil maakt. Dat zijn mensen die hoop mogelijk maken.”

Wat is dan precies die actieve hoop?

Bleri Lleshi: “Wel, bijvoorbeeld, na de Panoreportage over de slechte luchtkwaliteit aan de scholen hopen ik en andere ouders dat de regering actie zal ondernemen. Of dat de mensen zich bewust zullen worden van het probleem en proberen om minder de auto te gebruiken om naar school of werk te gaan. Dat kan. Maar de ‘actieve hoop’, is ook anticiperen door actie te voeren voor de scholen en door politici te interpelleren. Niet gewoon wachten op het resultaat. Als je wil dat er iets verandert, moet je ook reageren. Die hoop is niet enkel emotioneel, maar ook rationeel. Dat laat ik in mijn boek zien. Ik leg stap voor stap uit, aan de hand van voorbeelden, hoe je macht van onderuit kan opbouwen. Vaak denken mensen dat ze machteloos staan, maar beseffen ze niet dat ze net een bron van macht en verandering kunnen zijn. In de positieve zin. Mensen worden te weinig op hun krachten aangesproken.

Ik wil oproepen om over hoop na te denken. Hoop voor jezelf, maar ook hoop als motor voor sociale verandering.”

Ik ben heel benieuwd naar je boek.

Copyright foto: Theo Beck