Afkopen van studiejaren

In alle pensioenstelsels (werknemers, zelfstandigen en ambtenaren) bestaat een systeem om studieperioden te laten meetellen voor je pensioen. Momenteel is de regeling in ieder stelsel verschillend. Minister van Pensioenen Bacquelaine werkt al lang aan een nieuwe regeling die gelijk is voor de 3 stelsels.

Timing

Van bij de start kende het wetsontwerp heel wat tegenstand, waardoor de afhandeling vertraging opliep. De definitieve bespreking in het parlement was voorzien op 18 mei, zodat de wet in voege kon treden vanaf 1 juni 2017. Maar, op het allerlaatste moment werd de bespreking voor minstens 120 dagen uitgesteld. Zolang de wetgeving niet verschijnt in het Belgisch Staatsblad is er geen duidelijkheid over de ingangsdatum van de nieuwe reglementering.
Uitstel betekent ook dat er geen zekerheid is over de details van de nieuwe reglementering. Tijdens de komende periode van 120 dagen kunnen die immers nog veranderen. De pensioenkassen stellen daarom hun communicatie naar mogelijk geïnteresseerden uit. Ook zij kunnen je niet informeren over de details.
Ondanks alles, gaan we hier even na of afkopen van studiejaren wel de moeite loont.

Bruto meer pensioen …

Door het afkopen van studiejaren kan je de periode die je nodig had om een hoger diploma te behalen, laten meetellen voor je pensioen. Dat zou € 1500 per studiejaar kosten, wanneer je de aanvraag doet binnen de 10 jaar na het behalen van je diploma. Is er meer tijd tussen je studies en je aanvraag, dan zal de kostprijs (flink) stijgen. In de nieuwe wet zijn overgangsmaatregelen voorzien.
Ben je werknemer of zelfstandige, dan levert ieder studiejaar je 266,67 euro bruto per jaar op (€ 333,33 indien je een gezinspensioen ontvangt). Ben je vast benoemd als ambtenaar, dan betekent ieder studiejaar een bijkomend loopbaanjaar, waardoor de brutopensioenopbrengst een stuk hoger ligt dan in de andere regelingen.

… is niet altijd netto meer pensioen?

Een hoger brutopensioenbedrag heeft in veel gevallen meer of hogere inhoudingen tot gevolg. Hierdoor is de netto-opbrengst per studiejaar (soms veel) minder dan 266,67 euro per jaar.
Volgens een studie van het Federaal Planbureau  zorgen brutojaarpensioenen tussen ± 15 600 euro en ± 16 500 euro voor een zeer laag of zelfs onbestaand rendement. Met andere woorden is je pensioenbedrag als alleenstaande tussen ± 1300 à 1375 euro bruto per maand, dan is het zelfs mogelijk dat je maandelijks netto minder pensioen ontvangt door bij te betalen voor je studiejaar. Dat is het gevolg van de belastingreglementering. Deze bedragen liggen zeer dicht bij de gemiddelde pensioenbedragen van een mannelijke werknemer.
Volgens de maandelijkse statistieken van de Federale Pensioendienst  (pensioenkas voor de werknemers) genoot een gepensioneerde mannelijke werknemer in december 2016 gemiddeld € 1235,73 bruto per maand.
Minister van Pensioenen Bacquelaine zou bij de minister van Financiën naar een oplossing hebben gevraagd.

Levert afkopen van studiejaren dan (n)iets op?

Afkopen van studiejaren is nuttig wanneer je erin slaagt om tijdens je ‘carrière’ als gepensioneerde de afkoopsom, die je per studiejaar betaalde, terug te verdienen via een hoger nettopensioenbedrag.
Uit de studie van het Federaal Planbureau blijkt dat de periode nodig om je investering terug te verdienen, sterk schommelt. Personen met een korte beroepsloopbaan hebben het snelst resultaat. Na 2 à 3 jaar pensioen zijn de gemaakte kosten meestal terugverdiend. Maar, voor werknemers met hogere inkomsten en langere loopbanen kan het in bepaalde gevallen meer dan 20 jaar duren vooraleer je als gepensioneerde ‘winst’ maakt.
In sommige gevallen is afkopen van studiejaren zelfs niet aan te raden, omdat het vrijwel onmogelijk wordt om de gemaakte kosten terug te verdienen. Dat is vooral het geval indien je behoort tot de hogere inkomens, je een lange beroepsloopbaan hebt, en (buiten de overgangsperiode) de afkoop doet meer dan 10 jaar na het behalen van je diploma.

Geen zekerheid

Wil je je studieperioden laten meetellen voor je pensioen, dan moet je hiervoor een aanvraag indienen. De pensioenkas rekent dan voor jou uit hoeveel je dit zal kosten. Jij beslist of je de stap waagt of niet. Niemand, ook de pensioenkassen niet, kan je met zekerheid zeggen of je investering winstgevend zal zijn of niet. Er zijn teveel factoren die meespelen. Enkele voorbeelden. Op het moment van je aanvraag weet je niet hoeveel je later gaat verdienen en wat je latere brutopensioen zal zijn zonder afkoop. Je weet niet hoelang je zult leven. De netto-opbrengst is afhankelijk van de inhoudingen op je pensioen. Deze inhoudingen zijn op hun beurt afhankelijk van het aanvullend pensioen dat je later zult ontvangen. De netto-opbrengst is ook afhankelijk van je fiscale toestand, waarbij onder meer rekening wordt gehouden met je gezinsinkomen en gezinstoestand op dat ogenblik, met een eventuele invaliditeit, … Kortom, afkopen van studiejaren is een risicovolle belegging, tenzij je een korte beroepsloopbaan hebt.

Geen terugbetaling

Heb je studiejaren afgekocht en blijkt later bij je pensionering dat de afkoop onnodig was of onmogelijk terug te verdienen, dan kan je je geïnvesteerde centen niet terugvragen. Je investering is dan verloren.

Geen invloed op de ingangsdatum van je pensioen

Afkopen van studiejaren heeft wel een invloed op je pensioenbedrag, maar niet op je pensioenrecht. Je zal na afkoop bruto meer pensioen ontvangen, maar je kan geen dag vroeger met pensioen.
Stel, je wil in 2018 op 63 jaar met pensioen, dan moet je een beroepsloopbaan bewijzen van minstens 41 jaar. Maar, op dat moment bewijs je slechts 40 jaar beroepsloopbaan omdat je tot je 23ste studeerde. Je komt dus 1 jaartje te kort. De eventuele afkoop van 1 studiejaar zal je echter niet helpen om toch op je 63ste met pensioen te kunnen gaan.

Meer details nodig?

Wil je meer details over het afkopen van studiejaren? Zodra de wetgeving in het Belgisch Staatsblad verschijnt, voorziet de Federale Pensioendienst de nodige informatie in My Pension.

 

Felix Van Cakenberghe
Juli 2017